Değerli dostlar, Bugün değişik zamanlarda Viyana sokaklarını gezerken gördüğüm ve Osmanlı'nın 1. ve 2. Viyana kuşatmalarında adı geçen kişi ve olaylarla ilgili olarak Viyana'daki -sokak isimlerini- sizlerle paylaşmak istiyorum. Bu yazıyı hazırlarken çevreyi tanımak amacıyla Viyana'yı tanıtan broşürlerden ve tarih kitaplarından da yararlandım. Sizler de Viyana sokaklarını gezerken tarih, kültür, sanat, müzik, ilim, bilim ve geçmişte yaşanan çeşitli olayları anlatan sokak isimlerinin neden konulduğunu da görebilirsiniz. Aslında Viyana sokaklarında başka bir çok ülkenin sokak isimleri de bulunmaktadır. Örneğin; Schwedenplatz, Dänemarkstraße, Norwegenstraße, Hollandstraße, Schweizertalstraße, Mexikoplatz , Argentinierstraße vb. Sokak isimlerinin başındaki numaralar sokağın bulunduğu ilçeleri (Bezirk) göstermektedir.
Viyana'da özellikle Kanuni Sultan Sülayman'ın 1. Viyana seferi ve Kara Mustafa Paşa'nın 2. Viyana seferi ile ilgili bir çok sokak isimlerine rastlamanız mümkündür. Viyana, tarih boyunca bir çok kavimlerin, kuşatmaların, savaşların ve işgallerin hedefi olmuştur. Örneğin bunlardan bazıları Kelt kavimi, Romalılar, Cermenler, Habsburg hanedanı, Napolyon savaşları, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Birinci ve İkinci Dünya savaşları, 1938 yılında Avusturya'nın Nazi Almanya'sı tarafından Almanya'ya ilhakı, bu arada çıkan ve onbinlerce vatandaşının öldüğü iç savaş ve 1945-1955 yılları arasında Fransa/İngitere/Amerika/SSCB tarafından işgali Viyana'nın yaşadığı zor yıllar olmuştur.
Viyana, Avusturya'nın 9 eyaletinden en küçük olanı ama en kalabalık, en fazla şehir içi yeşil alana sahip, komşu ülkelerle sınırı olmayan tek eyaletidir. Viyana hem eyalet, hem belediye ve hem de başkenttir. Viyana, Aşağı Avusturya'dan (Niederöstrreich) resmen 1 Ocak 1922 tarihinde ayrılarak bağımsız bir eyalet olmuştur. Viyana bugün İki milyondan biraz fazla nüfusuyla Avusturya'nın en büyük şehridir. Viyana günümüzde 23 bölgeden/İlçeden oluşur. Viyana'ya Romalılar zamanında Vindobona denilirken, günümüzde ise adını Viyana'nın ortasından geçen Viyana Deresinden (Wienfluss) alır. Viyana her yıl dünyanın en güzel ve en yaşanabilir şehirleri arasında en ön sıralarda yer almaktadır.
Viyana'ya Osmanlılar zamanında ''BEÇ'', Avusturya'ya ise ''NEMÇE'' denirdi. Viyana, Ludwig van Beethoven, Johannes Brahms, Anton Bruckner, Joseph Haydn, Gustav Mahler, Wolfgang Amadeus Mozart, Arnold Schoenberg, Franz Schubert, Johann Strauss I ve Johann Strauss II gibi birçok ünlü klasik besteciye de ev sahipliği yapmıştır. Viyana, ünlü Tuna (Donau) nehrinin güneyinde yer almaktadır. Viyana; Albert Einstein, Franz Kafka, Stefan Zweig, Arthur Schnitzler, Ingeborg Bachmann, Elfreide Jelinek, Elias Canetti ve dünyanın ilk psikanalisti Sigmund Freud'a ev sahipliği yapmıştır. Viyana'nın tarihi merkezi Barok saraylar ve bahçeler ile görkemli binalar, müzeler, anıtlar ve parklarla çevrilidir. Viyana tarihte biri 1529 da Kanuni Sultan Süleyman ve diğeri ise 1683 yıllarında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yönetimindeki Osmanlı/Türk orduları tarafından 2 defa kuşatılmış ama ikisinde de başarılı olunamamıştır.
Her yıl 12 Eylül tarihinde Kahlenberg tepesindeki kilisede Viyana'nın Osmanlı işgalinde kurtuluşu kutlanır. Viyana, tarihte Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun başkenti olmuştur. Viyana sokaklarında gezerken gördüğüm sokak ve cadde isimleri arasında birçok kral, kraliçe, asker, yazar, sanatçı, bilim ve din adamı, politikacı, meslek uzmanlarının yanı sıra 1. ve 2. Osmanlı/ Türk kuşatmaları sırasında savaşa katılan komutan, asker ve sivil şahısların da adı yer aldığı görülmektedir.. Viyana'yı gezerken gördüğüm ve Türklerle ilgili sokak isimlerini ve hangi bölgede olduğunu bugün sizlerle paylaşmak istiyorum. Sevgi ve saygılarımla. Viyana. 11.11.2026.mk.
Sokak isimlerinin başındaki numaralar sokağın bulunduğu ilçeleri (Bezirk) göstermektedir.
1) Heidenschuss, Viyana'nın 1. bölgesinde bulunan Heidenschuss ile Strauchgasse sokaklarının kesiştiği binanın cephesinde, şaha kalkmış bir atın üzerinde elinde kılıç tutan, sarıklı bir Osmanlı Askeri Heykeli yer alır. Çeşitli rivayetlere göre ve Türk halk anlatılarındaki yerel tarih rivayetlerinde bu heykelin, kuşatma sırasında açılan gedikten şehre tek başına dalan ve kahramanca çarpışarak şehit düşen Çerkes Dayı isimli bir Osmanlı akıncısının anısına dikildiği kabul edilir. Avusturyalıların bu askerin cesaretine saygı duyarak buraya anıtını yaptığı anlatılır.
1) Liebenberggasse; 1865 yılında Viyana Belediye Başkanı Johann Andreas von Liebenberg'in adını almıştır. 1680'den ölümüne kadar (1683) Viyana Belediye Başkanı olarak görev yapmıştır. İkinci Türk kuşatması sırasında savunma ve tahkimat hazırlıklarını denetlemiş, Kurtarma ordusunun Kara Mustafa'ya karşı zaferinden iki gün önce ölmüştür.
1) Reischachstraße , 1906 yılında Swabialı Kont Palatin Eck von Reischach'ın adıyla anılmıştır. 1529 da Birinci Viyana Türk Kuşatması sırasında 3.000 Alman askerle Viyana şehrine yardıma gelmiştir.
2) Hammer-Purgstall-Gasse , 1894 yılında diplomat ve oryantalist Joseph von Hammer-Purgstall (1774–1856) onuruna adlandırılmıştır. Hammer-Purgstall , 1799'dan itibaren İstanbul'da tercüman ve elçilik sekreteri, 1807'den itibaren Viyana'daki İmparatorluk Sarayı Şansölyeliği'nde saray tercümanı olarak görev yapmıştır.
2) Schmelzgasse; 1684 yılında , orada bulunan Civitatis Schmelzhütten dökümhanesinin adını alan Schmelzgasse, adını bu bölgeden almıştır . Dökümhanenin varlığı 1450 yılına kadar belgelenmiştir; İkinci Türk Kuşatması'nın yıkımından sonra 1684 yılında terk edilmiştir .
2) Thugutstr. 1877 yılında devlet adamı Johann Amadeus Franz von Thugut (1736–1818) onuruna adlandırılan Thugutstraße , 1769'dan itibaren Avusturya'nın Osmanlı İmparatorluğu'ndaki maslahatgüzarı ve 1771'den itibaren de internuncio'su olarak görev yapmıştır .
2) Wohlmutstraße , 1899 yılında, Konstanz Gölü kıyısındaki Überlingen'den gelen usta inşaatçı ve heykeltıraş Bonifaz Wolmut'un adını almıştır ; 1522'den itibaren Viyana'da çalışmış, 1543'te Viyana vatandaşlığı almış, Viyana taş ustalarının ustasıydı. 1529'daki Birinci Türk Viyana Kuşatması'ndan sonra , banliyölerin yeniden inşasında önemli bir rol oynadı.
3 ve 4.) Prinz-Eugen-Strasse; 1911 yılında Savoylu Mareşal Prens Eugene (1663–1736) onuruna adlandırılan Prinz-Eugen-Straße , 1697'den itibaren Büyük Türk Savaşı'nda başkomutanlık yapmıştır.
3) 1880 yılında Mareşal Karl Philipp zu Schwarzenberg'in (1771–1820) adını alan Schwarzenbergplatz , 1788'de Avusturya ordusuna katıldı ve1789 Avusturya-Türk Savaşı ile 1796 Birinci Koalisyon Savaşı'na katıldıktan sonra Tümgeneral rütbesine yükseldi.
4) Graf-Starhemberg-Gasse; 1938 yılında mareşal Ernst Rüdiger von Starhemberg'in (1638–1701) adını alan Graf-Starhemberg-Gasse , 1680'den itibaren Viyana şehir komutanı ve 1683'teki İkinci Viyana Kuşatması sırasında şehrin savunuculuğunda görev almıştır.
4) Kolschitzkygasse, Efsaneye göre Viyana'da ilk kahvehaneyi açan ve Viyanalılara kahveyi tanıtan kişi olarak bilinir. 1862'de Viyana'nın Wieden semtindeki Liniengasse'nin adı Kolschitzkygasse olarak değiştirildi . 12 Eylül 1885'te , Kahlenberg Muharebesi'nin yıldönümünde açılan Kolschitzky Anıtı , Kolschitzkygasse ve Favoritenstraße'nin köşesinde yer almaktadır .
5) Zentagasse , 1867 yılında Tisza Nehri üzerindeki Zenta Muharebesi'ni anmak için adlandırılmıştır . Bu muharebede, Savoy Prensi Eugene komutasındaki imparatorluk birlikleri, 1697 yılında Osmanlılara karşı bir zafer kazanmıştır . Bu zafer, nihayetinde Büyük Türk Savaşı'nı (1683-1699) sona erdiren Karlofça Barış Antlaşması'na yol açmıştır.
6) Sechshauser Gürtel ; 1894 yılında , 1683'teki ikinci Türk kuşatmasından sonra yeniden inşa edilen eski bağımsız Sechshaus belediyesinin adını alan Sechshauser Gürtel , tıpkı Dreihaus ve Fünfhaus gibi, başlangıçtaki ev sayısına göre adlandırılmıştır .
6)Theobaldgasse 1862 yılında eski Theobald Manastırı'nın adını alan Theobaldgasse . Fransisken Tarikatı , Viyana'daki ilk manastırını, günümüzdeki Mariahilf bölgesinde bulunan Aziz Theobald ob der Laimgrube'yi , 1451 yılında kurmuştur . Manastır, 1529'da Viyana'nın Birinci Kuşatması sırasında yıkılmış ; günümüzdeki Windmühlgasse bölgesinde, yerine yel değirmenleri inşa edilmiştir . Manastır 1661'de yeniden inşa edilmiş, 1683'te Viyana'nın İkinci Kuşatması sırasında tekrar yıkılmış ve 1687'de bir kez daha yeniden inşa edilmiştir.
8. Zeltgasse (Çadır Yolu), 1683'teki ikinci Türk kuşatması sırasında Sadrazam Kara Mustafa Paşa'nın iddia edilen çadır kampının adından esinlenerek 1862'de bu ismi almıştır ;
9) Türkenstraße , 1529 ve 1683 yıllarındaki Türklerin Viyana kuşatmalarını anmak için 1862'de adlandırılmıştır. Cadde daha önce, 1858'de şehir surlarının yıkımına başlanmadan önce gelişmemiş olan bir sur duvarı üzerindeki bir yoldur.
13) Montecuccoliplatz (Lainz, Hietzing), 1663/1664 Avusturya-Türk Savaşı sırasında 1664'te Mogersdorf Muharebesi'nde komutanlık yapmıştır.
18) Scherffenberggasse (Währing), 1910 yılında, 1683'te Kahlenberg Muharebesi'nde İkinci Türk Kuşatmasını sonlandıran kurtarma ordusunun komutanlarından birisidir.
18) Türkenschanzstraße / Türkenschanzpark -(Währing, Weinhaus), 1875 yılında, günümüzde kazılmış olan Währinger Bach deresinin kuzeyindeki arazideki belirgin bir yükseltide bulunan eski Türk siperinin adını almıştır. 1529'daki Birinci Viyana Kuşatması'ndan itibaren burada tahkim edilmiş erzak veya barut depolarının bulunmuş olması muhtemeldir. Bununla birlikte, Türkenschanze (Türk siperi) adının yerleşmesinde İkinci Viyana Kuşatması'nın önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir .
19) Kahlenberg (Josefsdorf), adını Viyana'ya bakan en ünlü manzara noktası olan 484 metre yüksekliğindeki Kahlenberg'den almıştır. 1683'teki ikinci Türk kuşatması sırasında , şehir buradan kurtarma ordusu tarafından kurtarılmış ve bu olay zirvedeki kilise ile anılmaktadır.
20) Heistergasse 1876 yılında Mareşal Kont Sigbert Heister'in (1646–1718) adıyla anılan Heistergasse , 1683'teki İkinci Viyana Kuşatması ve ardından gelen sefer sırasında Viyana'nın kurtarılmasına katıldı . Heister daha sonra Transilvanya'daki Türk cephesinde savaştı. 1697'de Zenta Muharebesi'nde Prens Eugene'in emrinde imparatorluk komutanlarından biriydi .
20) Zrinyigasse, sokak adını 1869 yılında, 1529'daki ilk Türk kuşatmasında gösterdiği başarı ile öne çıkan ve sonraki yıllarda Osmanlı birliklerine karşı da komutanlık yapan Nikola Subbic Zrinski'den almıştır.
21) Karl-Lothringer-Straße (Stammersdorf), adını Lorraine Dükü V. Charles'tan (1643–1690) almıştır; kendisi 1683'teki Türk kuşatması sırasında Kahlenberg Muharebesi'nde liderlik etmiştir .
23) Drillgasse, 1954 yılında Holokost sırasında bir toplama kampında öldürülen doktor Wilhelm Drill'in (1873–1942) adıyla anılmaya başlandı . Cadde, 1929'dan 1954'e kadar Türkengasse (Türk Sokağı ) olarak biliniyordu .
Sevgi ve saygılarımla
Viyana. 11.11.2026.mk.