muammer.kelesoglu @ yahoo.com

Değerli dostlar. Bugün sizlere çeşitli zamanlarda Viyana sokaklarını gezerken şehrin değişik bölgelerinde gördüğüm ''2. nci Türk kuşatmasından geriye kalanları'' sunmaya çalışacağım. Bildiğiniz gibi 1. nci Türk kuşatması özetle; 1529 yılında, Avusturya Arşidükü Ferdinand'ın Macaristan'ın Tuna nehrinin batısındaki Budin şehrini (bugünkü Budapeşte'nin batısı) işgal etmesi nedeniyle, Macaristan kralı Janos Szapolyai'nin o zamanın Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman'dan yardım istemesi üzerine başlamış, Kanuni Sultan Süleyman Mayıs ayında İstanbul'dan 100 bin askerle yola çıkmıştır. Budin'i Avusturya'nın işgalinden kurtaran Kanuni Sultan Süleyman daha sonra Eylül ayında Viyana şehrini kuşatmış, ancak kuşatma sırasında yeterli savaş malzemesi ve yiyecek olmadığından ve bir de kış mevsiminin yaklaşmasından dolayı Ekim ayı ortalarında İstanbul'a geri dönmüştür. Kanuni Sultan Süleyman'ın bu kuşatma sırasında Viyana şehrinin ünlü Stephansdom Kilisesinin tepesindeki Haçın indirilmesini ve Hilal'in takılmasını istediği söylenmektedir.

İkinci kuşatmaya sebep olan olay ise özetle; 1.nci Viyana kuşatmasının üzerinden 154 yıl geçmişti. Kutsal Roma İmparatorluğunun bir parçası olan Avusturya Arşidüklüğü Macaristan'ın orta bölgesindeki Protestan Macar'lara baskı yapıyor ve vergilerin arttırılmasını istiyordu. Macar Protestanlar bu nedenle Osmanlı'dan yardım istiyorlardı. Padişah IV. Mehmet (Avcı Mehmet) Sadrazamı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ve diğer komutanları ile birlikte toplantı yaptı ve 1683 yılının Mayıs ayında sefere karar verdi. Sefer için bütün hazırlıklar yapıldı. Ordu İstanbul'dan sefere başladı ve her gün 15-20 km yol alarak Macaristan'ın işgal altındaki şehirlerini kurtardıktan sonra Viyana önlerine geldi. Kara Mustafa Paşa yönetimindeki ordu 14 Temmuz 1683 tarihinde Viyana'yı kuşattı.

Ancak kuşatma uzun sürüyordu ve Belgrad'da bulunan padişah IV. Mehmet kuşatmanın uzun sürmesi nedeniyle İstanbul'a geri döndü. Malzemeler bitiyor, asker sayısı azalıyor ancak beklenen yardımlar gelmiyordu. Buna karşılık Polonya Kralı III.Jan Sobieski yönetiminde 13 ordunun birleşmesiyle kurulan ''Kutsal İttifak'' askerleri ise gittikçe Viyana'ya yaklaşıyordu. Kara Mustafa Paşa yönetimindeki Osmanlı ordusu ise Kahlenberg tepesinde karargah kurmuş ve Viyana'yı top ateşine tutuyordu. Bu arada bir kısım Yeniçeri birlikleri ise Viyana şehrinin içlerine kadar ilerlemiş ve şiddetli çatışmalar meydana geliyordu. Kutsal Roma İmparatorluk Ordusunu Ernst Rüdiger ve Graf von Starhemberg yönetiyor ama genel komuta ise Polonya Kralı III.Jan Sobieski'deydi.

Kahlenberg tepesinde yardım bekleyen Kara Mustafa Paşa yönetimindeki Osmanlı ordusu 12 Eylül 1683 tarihinde Polonya Kralı III. Jan Sobieski yönetimindeki ''Kutsal İttifak'' ordusu tarafından kuşatıldı ve burada yoğun çatışmalar oldu. Beklenen asker takviyesi ve savaş malzemeleri gelmiyor, savaş uzadıkça uzuyor, Viyana ise teslim olmuyordu. Osmanlı ordusu, 13 imparatorluk/krallık/Prenslik ve devlet tarafından ortaklaşa kurulan bir orduya karşı savaşı kaybediyordu. Savaşı kaybeden Merzifonlu Kara Mustafa Paşa 25 Aralık 1683 tarihinde Padişah IV. Mehmet'in emri ile Belgrad'da iki adamın, her iki ucundan çektiği ipek bir iple boğularak idam edildi. (Kara Mustafa Paşa'nın mezarı Edirne Sarıca Paşa Cami avlusundadır.) Büyük kayıplar veren ve savaşı kaybeden Osmanlı ordusundan bazılarının geri döndüğü, bazılarının ise ''kutsal ittifak'' ülkeleri tarafından esir alındığı bilinmektedir. Başta Avusturya ve diğer Avrupa ülkelerindeki soyadı ''Türk'' olanların çoğunun bu esirlerin torunları olduğu tahmin edilmektedir.

Şimdi sizlere 2. Viyana kuşatmasından geriye kalan bazı savaş malzemelerini, yer ve mekanların resimlerini, sonradan yapılan heykelleri sırasıyla paylaşmak istiyorum. 1) Türkenstr. (9.ilçe-Waehringerstr/Schottentor civarı), 2) Türkensturm (8. ilçe-Strozzigasse), 3) Türkenritthof (17.ilçe-Hernalserhauptstr.190), 4) Kampf gegen Türken (2.ilçe-Taborstr.), 5) Kara Mustafa Paşa heykeli (7.ilçe-Kellermannstr-Neustiftgasse kavşağında) ,6) Çerkez Dayı heykeli (1.ilçe-Strauchgasse), 7) Türkenkugel (Am Hof), 8. Kara Mustafa Paşa meydanı (7.ilçe-Neustiftgasse.43), 9) Sarayda Osmanlı figürleri (1.ilçe-Michaelaplatz), 10) Türk kahvesini Avusturyalılara tanıtan Franz georg Kolschitzky (4.ilçe-Kolschitzkygasse), 11) Osmanlı askerleri tarafından atılan taş gulleler (1.ilçe-Stephansdom kilisesi civarında), 12) Osmanlı askerleri tarafından atılan bir taş gulle (3.ilçe Landstr.üzerinde bir otelin duvarında), 13) Aslanın pençesinde bir Osmanlı miğferi (1. ilçe-Vüyana üniversitesi karşısında) 14) Osmanlıdan kalan savaş malzemelerinin olduğu Arsenal Müzesi (3.ilçe-Arsenal.1), 15) Osmanlı askerlerinin attı bir top gullesi (6.ilçe- Linke Wienzeile) 16) Kara Mustafa Paşanın savaşı yönettiği ve Osmanlı-Kutsal İttifak ordularının çarpıştığı Kahlenberg tepesi ( 19.ilçe-Kahlenberg-Döbling),

17) Bir Osmanlı Yeniçeri askerini ayaklar altına alan heykel (1.ilçe- Stephansdom kilisesinin arkasında), 18) Osmanlı top gulleleri, 19) Minareli Kilise olarak bilinen Karlskirche (4.ilçe-KarlskircheKarlsplatz) . 20) Tuna nehri, (Tuna nehri-Ana kanal: 2,11,19,20, 21, 22,- Tuna kanalı: 1,2,3,9,11,19,20.ilçelerinden görülebilir) 21) Osmanlı Sarayına kumaş ve elbise satan tarihi mağaza (1.ilçe-Graben) , 22) Osmanlı askerlerinin silah ve malzeme depoladığı park-Türkenschanzpark/Türk tabyası (18.ilçe-Waehring) ,23) Türk kafa figürü (8.ilçe-Lenaugasse.3) ,24) Osmanlıdan geriye kalan (Kahve, Ay çöreği, Kruvasan, Gulaş yemeği, Elmalı pasta/Apfelstrudel) (Apfelstrudel/Elmalı pastanın Osmanlı tarafından savaş zamanı önce Macaristan'a ve daha sonra ise Viyana'ya getirildiği söylenmektedir.). Viyana şehri adeta bir açık hava müzesi gibidir. Osmanlı'dan Viyana'da geriye kalan daha onlarca eser ve malzeme bulunmaktadır. Sırası gelince onları da sizlerle paylaşmak istiyorum. Aşağıdaki resimlerde olan yerleri arzu ederseniz Viyana'ya geldiğinizde görebilirsiniz.

Sevgi ve saygılarımla.

Viyana. 06.11.2025. mk.