Avusturya’da işveren üzerinden yapılan emeklilik birikim sisteminde kapsamlı bir değişiklik hazırlanıyor. 1 Ocak 2028’de yürürlüğe girmesi planlanan düzenlemeyle, tüm çalışanların “Abfertigung Neu” kapsamında biriken paralarını ömür boyu ek emeklilik gelirine dönüştürebilmesinin önü açılacak.
Avusturya’da yalnızca devlet emekli maaşıyla geçinmenin ilerleyen yıllarda daha da zorlaşabileceğine ilişkin endişeler artarken, emeklilik sisteminin ikinci ayağı olan işyeri emeklilik sistemi (betriebliche Altersvorsorge) güçlendiriliyor.
Parlamentonun Sosyal İşler Komisyonu reformu çarşamba günü kabul etti. Düzenlemenin eylül ayında Ulusal Meclis’ten de onay alması ve 1 Ocak 2028’de yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Bugün çalışanların yüzde 75’i bu imkâna sahip değil
Avusturya’da “Abfertigung Neu” sistemi kapsamında işverenler, çalışanların brüt maaşlarının yüzde 1,53’ini çalışan adına bir emeklilik/tazminat fonuna yatırıyor.
Ancak mevcut sistemde çalışanların yalnızca yaklaşık dörtte biri biriken bu parayı ömür boyu ödenecek ek emekli maaşına dönüştürebiliyor. Bunun için işverenin bir emeklilik fonuyla (Pensionskasse) sözleşmesinin bulunması gerekiyor.
Çalışanların yaklaşık yüzde 75’inde ise böyle bir imkân bulunmuyor. Bu kişiler emeklilik birikimlerini genellikle tek seferde ödeme şeklinde alabiliyor.
Yeni düzenlemeyle bu farkın ortadan kaldırılması hedefleniyor.
Her çalışan parasını ek emekliliğe çevirebilecek
2028’den itibaren çalışanlar, işverenlerinin bir emeklilik fonuyla anlaşması olup olmadığına bakılmaksızın, “Abfertigung” kapsamında biriktirdikleri parayı standartlaştırılmış bir emeklilik fonu ürününe aktarabilecek.
Bu aktarım gönüllü ve ücretsiz olacak. Çalışan parasını burada biriktirmeye devam ederek emeklilik döneminde ömür boyu ek emekli maaşı alma seçeneğine sahip olacak.
Parasını eskisi gibi tek seferde almak isteyenler ise bunu yapmaya devam edebilecek. Tercih çalışanın kendisine bırakılacak.
Daha fazla getiri, ancak daha fazla risk
Reformun ikinci önemli ayağı yatırım modeliyle ilgili.
Mevcut sistemde yatırılan ana paranın korunmasına yönelik garanti nedeniyle fonların yatırım stratejileri oldukça muhafazakâr. Yeni sistemde ise fonların, sermaye piyasalarından daha fazla yararlanabilecek ve daha yüksek getiri potansiyeli sunabilecek alternatif bir yatırım modeli de sunması gerekecek.
Ancak daha yüksek getiri ihtimalinin bir karşılığı olacak: Yeni modelde ana para ve faiz garantisi bulunmayacak.
Yeni sisteme geçiş zorunlu olmayacak. Hiçbir değişiklik yapmak istemeyen çalışanlar, sermaye garantisinin bulunduğu mevcut sistemde kalabilecek.
Yeni modeli tercih edenler ise kural olarak birikimlerine emeklilik yaşına gelene kadar erişemeyecek. Belirli zor durumlar için istisnalar öngörülüyor.
Uzun vadede fark büyüyebilir
Hükümetin verdiği örnek hesaplamalar, özellikle genç yaşta sisteme giren çalışanlarda önemli farklar oluşabileceğini gösteriyor.
Örneğin 25 yaşında ve aylık 2.200 Euro brüt kazanan bir çalışanın 40 yıl sonunda işvereni tarafından toplam 28.500 Euro yatırılmış olacak. Mevcut modelde yaklaşık 37.700 Euro birikim öngörülürken, yeni yatırım modeliyle bunun yaklaşık 55.400 Euro’ya ulaşabileceği hesaplanıyor.
35 yaşında, aylık 3.000 Euro brüt kazanan bir çalışan için mevcut modelde yaklaşık 32.300 Euro, yeni modelde ise yaklaşık 43.000 Euro öngörülüyor.
18 yaşında ve 2.000 Euro brüt kazançla çalışma hayatına başlayan bir kişi için ise fark daha yüksek: Mevcut sistemde yaklaşık 45.600 Euro olan birikimin yeni modelde yaklaşık 71.800 Euro’ya ulaşabileceği hesaplanıyor.
Bunlar garanti edilmiş kazançlar değil; yeni modelin daha yüksek getiri potansiyeline dayanan örnek hesaplamaları.
Birikim ömür boyu maaşa dönüşebilecek
Reformun çalışanlar açısından en önemli değişikliklerinden biri, biriken paranın yalnızca toplu ödeme olarak alınması yerine ömür boyu ek emeklilik gelirine dönüştürülebilmesi olacak.
Böylece işvereninin bugün bir Pensionskasse anlaşması bulunmayan çalışanlara da aynı seçenek sunulması hedefleniyor.
