Değerli dostlar. Bugün, tarih ve gezi seven dostlarıma Viyana'nın ilginç bir mezarlık konusundan kısaca bahsedeceğim. Çünkü Orta Avrupa'nın gözbebeği ve Avusturya'nın başkenti Viyana'nın birçok eski mezarlıkları artık mezarlık olmaktan çıkmış, bazıları artık Viyana şehrinin merkezinde kaldığından ve yeni bir defin işlemi de yapılmadığından dolayı bu mezarlıklar bulundukları bölgelerde dinlenme ve yeşil alan parkı olarak kullanılmaktadır. Bugün bu mezarlıklardan başta ünlü komponist Wolfgang Amadeus Mozart'ın mezarının da bulunduğu ve Viyana'nın merkez ilçelerinden 3. Landstrasse sınırları içerisinde yer alan Sankt Marx mezarlığını ziyaret ettim.
Bu eski ve tarihi mezarlıklarda geçmiş yılların birçok ünlü insanların mezarları yer almaktadır. Viyana'da ilk ve orta çağlarda vefat eden insanlar genellikle cemaatlere bağlı ve nüfusun tüm kesimine açık mezarlıklara, tarikat üyelerine hizmet veren manastır mezarlıklarına ve kiliselerin etrafına gömülürlerdi. Cenaze ücretleri cemaatlerin en önemli gelir kaynaklarından olduğu için ve mezarlıklardaki yer darlığından dolayı ölenlerin kalıntıları sadece birkaç yıl sonra çıkartılır ve yakınları tarafından kiliselerin içerisine, üzerine veya mezarlık duvarlarına taş üzerine isimleri yazılırdı. Ayrıca çok yüksek ücret ödeyenlerin yakınları ise kilisenin altına veya özel yapılan mahzenlere gömülürdü. Örneğin; Viyana'nın merkezinde bulunan ünlü Stephansdom kilisesinin altında bulunan toplu mezarlık bunlardan bir tanesidir.
Viyana şehrinin 1600'lü yıllardaki nüfusunun 100 bin civarında olduğu bilinmektedir. Viyana' nın bugünkü nüfusu ise 2 milyonu bulmuştur. Şehir, yıllar içerisinde büyüdükçe ve nüfusu arttıkça bu küçük mezarlıklar topluma yetmez oldu. 1688 yılında devlet mezarlıkların çok sığ olması ve yeterince derin kazılmamasından dolayı kötü kokuya neden olduğunu, çeşitli salgın hastalıklara sebep olacağından dolayı mezarlıkların daha derine kazılmasını ve şehrin dışında yeni mezarlıkların yapılmasını emretti. Aslında gelirlerinin azalacağından dolayı bazı kiliseler bu karara karşı çıkıyordu ama bu durum yavaş yavaş uygulamaya koyuldu. Viyana'nın nüfusu çoğaldıkça merkezdeki mezarlıklarda yer kalmıyor, yeni yerlere ihtiyaç duyuluyor ve şehrin dışına yeni mezarlıklar yapılıyordu.
Bu arada manastır mezarlıkları da kapanıyordu. Viyana'nın çeşitli semtlerinde Cemaatlerin, Katolik ve Yahudilerin mezarlıkları varken İmparatorun fermanı ile 1781 yılında Protestan (Evangelist) mezarlığı da açılmış oldu. Bu süreçte İmparator II.Josef Viyana merkezinde gömülmeyi yasaklarken Viyana'nın ilçeleri de tek tek yeni mezarlıklara kavuşuyordu. 1873 yılında Viyana'da ortaya çıkan ve yayılan kolera salgını yeni mezarlıkların yapılmasını körüklerken 1874 yılında Viyana'nın çok dışındaki Simmering kasabasında şu andaki Merkez Mezarlığının yapılmasına ve merkezdeki 5 mezarlığın kapatılmasına karar verildi. Viyana mezarlığı şu anda Hamburg'dan sonra Avrupa'nın en büyük ikinci mezarlığıdır (2,5 milyon m2) . Merkez mezarlığında şu anda Hristiyan (Katolik, Protestan ve Ortodoks), Müslüman, Yahudi ve Budistlere ait bölümler bulunmakta olup, günde ortalama olarak 25 defin işlemi yapılmaktadır. Besteci Ludwig van Beethoven, Johannes Brahms, Franz Schubert, Johann Strauss, Josef Strauss'un mezarları da buradadır.
Viyana'da 50 civarında mezarlık bulunmaktadır. Ayrıca; Avusturya'da ilk yakılma işlemi 1923 yılında Viyana'da başlamıştır.. Viyana'da 1922 den 2007 yılına kadar Belediye (MA43) bakarken bu işler 2008 yılında Wien GmbH'ya devredilmiştir. Viyana'da eskiden mezarlık olup, şu anda dinlenme ve gezi parkı olarak kullanılan alanların listesi aşağıdadır. Yani dinlenmek için oturduğunuz yer, eski bir mezarlık olabilir. Bu parkların bazılarına mezarda yatanlara saygı olarak bisikletle ve köpekle girilmesi yasaktır. Yani dinlenmek için oturduğunuz yer eski bir mezarlık olduğundan sessiz olmanız gerekebilir. Bu arada o yıllarda Mozart'ın Türklere olan sevgisinden dolayı bestelediği ''Türk Marşı"nı da dinlemeniz için sizlerle paylaşıyorum. https://www.youtube.com/watch?v=f33obHetpu8
Viyana'da şehir içerisinde kalan ve şu anda park olan eski mezarlıkların listesi;
3., St. Marx Mezarlık Parkı
9., Seegasse Yahudi Mezarlığı
10. Waldmüllerpark
11. İsimsizler Mezarlığı (Park İdaresi: Viyana Limanı )
12., Haydn Parkı
13., Streckerpark
15., Mart Parkı
18., Währinger Parkı
18., Währinger Schubertpark
19., Strauss-Lanner-Parkı
21., Hans-Hirsch-Parkı
Sevgi ve saygılarımla. Viyana. 21.06.2025.mk.