Vorarlberg’de ceviz mevsiminin başlamasıyla birlikte yollarda kırılmış cevizlere daha sık rastlanıyor. Ancak bunların hepsi araçların tesadüfen üzerinden geçmesiyle kırılmıyor. Leş kargalarının (Rabenkrähen) cevizleri bilinçli olarak yola bıraktığı ve sert kabukları otomobillere kırdırdığı gözlemleniyor.
BirdLife Vorarlberg Başkanı ve biyolog Johanna Kronberger, bu davranışın Vorarlberg’de de düzenli olarak gözlemlendiğini belirtiyor. Kargaların yalnızca otomobillerden yararlanmakla kalmadığı, trafik akışını gözlemleyerek davranışlarını buna göre uyarlayabildiği biliniyor.
Gagası yetmeyince başka yöntem buluyor
Cevizin sert kabuğunu gagalarıyla kolayca kıramayan kargalar farklı yöntemler geliştirmiş durumda.
Hayvan davranışları üzerine yapılan araştırmalarda, kargagillerin cevizleri havadan sert zemine bıraktıkları uzun zamandır biliniyor. Üstelik kuşların cevizin kabuğunun sertliğine göre bırakma yüksekliğini bile ayarlayabildiği belirtiliyor.
Ancak bundan daha dikkat çekici yöntem, cevizi doğrudan araçların geçeceği noktaya bırakmak.
Otomobil cevizin üzerinden geçerek kabuğu kırıyor, karga ise daha sonra geri dönerek içindeki cevizi alıyor.
Trafik ışıklarını bile kullanıyorlar
Bu davranış 1990’lı yıllarda Japon araştırmacılar tarafından da incelendi. Japonya’nın Sendai kentindeki kargaların cevizleri özellikle otomobillerin yavaşladığı veya kırmızı ışıkta durduğu bölgelere bıraktığı gözlemlendi.
Biyolog Kronberger’e göre benzer davranışlara Vorarlberg’de de rastlanıyor.
Kargaların trafik ışıkları ile araçların hareketleri arasındaki bağlantıyı kurabilmesi, öğrenme yeteneklerinin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Doğada ışık sinyaliyle hareket eden nesneler bulunmadığına dikkat çeken Kronberger, bu davranışın ancak çevreyi gözlemleyerek öğrenilmiş olabileceğini belirtiyor.
Kargalar düşündüğümüzden çok daha zeki
Kargagiller hayvanlar dünyasının en zeki türleri arasında gösteriliyor. Alet kullanabildikleri, hatta ihtiyaçlarına uygun basit araçlar hazırlayabildikleri ve soyut problemleri çözebildikleri biliniyor.
Bir karganın beyni yaklaşık bir ceviz büyüklüğünde olmasına rağmen ön beyin bölgesinde 1,5 milyara kadar sinir hücresi bulunabiliyor.
Kargalar ayrıca çevrelerindeki insanların ve diğer hayvanların neyi görüp görmediğini de hesaba katabiliyor.
Örneğin yiyecek saklarken başka bir karganın kendilerini izlediğini fark ederlerse, daha sonra yiyeceği çıkarıp başka bir yere saklayabiliyorlar.
Birbirlerinden öğreniyorlar
Bu yeteneklerin tamamı içgüdüsel değil. Genç kargalar kendi bölgelerini ve eşlerini bulmadan önce gruplar halinde yaşayarak birbirlerinden öğreniyor.
Birlikte yiyecek arıyor ve işe yarayan yöntemleri gözlemleyerek benimsiyorlar. Cevizleri otomobillere kırdırma yönteminin de bu şekilde diğer kuşlara aktarılabildiği düşünülüyor.
Kargalar cevizleri genellikle çok uzağa taşımadığı için bu davranışa özellikle ceviz ağaçlarının bulunduğu bölgelerde rastlanıyor.
Zekâları çiftçiler için sorun da olabiliyor
Kargaların öğrenme yeteneği doğa gözlemcileri için hayranlık uyandırırken tarım alanlarında sorunlara yol açabiliyor.
Vorarlberg Ziraat Odası daha önce korkuluk ve şerit gibi caydırıcı yöntemlerin kargalara karşı uzun vadede fazla etkili olmadığını, kuşların bu önlemlere hızla alıştığını belirtmişti.
Bregenz, Dornbirn ve Bludenz ilçe makamları 2025 yılında belirli koşullar altında ve ciddi zararın meydana geldiği bölgelerde kargaların avlanmasına üç av sezonu için izin vermişti.
BirdLife Vorarlberg Başkanı Kronberger ise vurmanın uzun vadeli bir çözüm olmadığını savunuyor. Ona göre karga gruplarının büyüklüğünü belirleyen temel faktörlerden biri çevrede bulunan yiyecek miktarı.
İnsanların yüzlerini yıllarca hatırlayabiliyorlar
Kargaların dikkat çekici özelliklerinden biri de insanları birbirinden ayırt edebilmeleri.
Araştırmalar, kendilerine zarar veren kişileri uzun süre hatırlayabildiklerini ve bu bilgiyi diğer kargalara da aktarabildiklerini gösteriyor.
Bu nedenle ceviz mevsimi, Vorarlberg’de bu zeki kuşların davranışlarını gözlemlemek için oldukça uygun bir dönem.
Yol kenarında gagasında cevizle bekleyen bir karga görürseniz, belki de otomobilinizden yardım bekliyordur.
