Avusturya'daki Durum
Avusturya’da şu anda 83.000’den fazla kişi uzun süredir işsiz, yani bir yıldan uzun süredir iş bulamıyorlar. Kamusal tartışmalarda, bu kişilere yönelik baskıların nasıl artırılabileceği sıkça konuşuluyor. Son dönemde, özellikle yüksek sosyal yardım ödemeleri dikkat çekti. Örneğin, 7 çocuklu bir aileye aylık 4600 Euro sosyal yardım ödenmesi, "Çalışmak için teşvik nerede?" sorusunu gündeme getirdi.
Almanya'nın 1000 Euro'luk Prim Planı
Almanya’da planlanan 1000 Euro'luk prim, uzun süreli işsizler için bir tür "başlangıç desteği" olacak. Bu prim, en az bir yıl çalışan ve ilk altı ay boyunca sosyal yardıma ihtiyaç duymayan kişilere bir defaya mahsus verilecek. Ancak bu teşvik, şimdiden eleştirilere neden oldu. Muhalefet ve bazı koalisyon partileri, zaten devlet desteği alan bu kişilerin neden ayrıca bir primle ödüllendirileceğini sorguluyorlar.
Prim mi, Vergi İndirimi mi?
MIT’den Alman iş piyasası uzmanı Simon Jäger’e göre, bu prim aslında yanlış anlaşılıyor. Jäger, bu primin aslında düşük gelirli kişiler için bir vergi indirimi niteliğinde olduğunu ve çalışmayı daha cazip hale getirdiğini savunuyor.
Avusturya’da da benzer bir durum söz konusu. Joanneum Research’ten sosyal bilimciler, çalışmanın hangi koşullarda maddi açıdan karşılık bulduğunu analiz ettiler. Araştırmaya göre, özellikle çok çocuklu ve düşük gelirli ailelerde çalışmakla sosyal yardımlar arasında fark yok denecek kadar az. Örneğin, Viyana’da dört çocuklu bir ailenin, sosyal yardım seviyesini yakalayabilmesi için brüt 5000 Euro kazanması gerekiyor. 1000 Euro’luk bir prim, bu dengeyi iş bulmayı teşvik edecek şekilde değiştirebilir.
Uzmanlar Ne Diyor?
Teşvik primleri konusunda uzmanlar arasında farklı görüşler var. Central European University’den ekonomist Andrea Weber, bu tür primlerin uzun süreli işsizler için etkili bir çözüm olmayacağını düşünüyor. Ona göre, bu kişilerin en büyük sorunu iş arama motivasyonunun eksikliği değil; damgalanma, umutsuzluk, yetersiz eğitim ve sağlık sorunları. Weber, bu tür sorunların teşvik primlerinden çok, eğitim programları ve destekli işlerle çözülebileceğini savunuyor.
Öte yandan, Weber’in meslektaşı Martin Halla, bu tür teşviklerin denenebileceğini ancak etkisinin sınırlı olacağını söylüyor. Ayrıca, sürekli düşük ücretlerle çalışan ama hiç işsiz kalmayan kişilere böyle bir prim verilmemesinin adalet sorununa yol açabileceğini belirtiyor.
Almanya'da Proje Askıda
Almanya’da henüz bu teşvikle ilgili bir yasa kararı çıkmış değil. Şansölye Olaf Scholz, bu hafta yaptığı açıklamada projeye eleştirel yaklaştığını ifade etti ve SPD'nin teşviki geri çekebileceği konuşuluyor. Eğer bu gerçekleşirse, geriye sadece sosyal yardım alanlara yönelik yaptırımlar kalacak.
Avusturya’da ise böyle bir teşvikin hayata geçip geçmeyeceği ve iş piyasasında olumlu bir etki yaratıp yaratmayacağı tartışılmaya devam ediyor.
