Avusturya’da federal hükümetin sosyal yardım sistemini yeniden düzenlemek amacıyla hazırladığı “Sozialhilfe NEU” (Yeni Sosyal Yardım) yasa tasarısı, görüş alma sürecinde ciddi eleştirilerle karşı karşıya kaldı.
12 Kasım Perşembe akşamına kadar tasarı hakkında 35’ten fazla yazılı görüş sunuldu. Eleştirilerin merkezinde, yalnızca üç hafta süren değerlendirme süreci ve düzenlemenin 1 Ocak 2027’de uygulanmaya başlanmasının planlanması bulunuyor.
AMS: “2027’de uygulanması mümkün değil”
Avusturya İş Piyasası Kurumu (AMS), üç haftalık değerlendirme süresini hukuki, teknik ve organizasyonel inceleme açısından yetersiz buldu.
Kurum, reformun uygulanabilmesi için mevcut iş süreçlerinde ve bilgisayar sistemlerinde kapsamlı değişiklikler yapılması gerektiğini belirtti.
AMS, uygulamanın 1 Ocak 2027 yerine 1 Ocak 2028’de başlamasını önerdi.
Başbakanlık bünyesindeki Anayasa Hukuku Birimi de yasa tasarılarının değerlendirme süresinin normal şartlarda altı hafta olması gerektiğini hatırlattı.
Sosyal yardım miktarları tartışılıyor
Yeni sistemde yetişkinler için belirli yardım tutarlarının ülke genelinde standartlaştırılması planlanıyor.
Ancak özellikle iş gücü piyasasına uyum sürecinde öngörülen düşük yardım miktarları eleştiriliyor.
Tasarıya göre bu aşamada uygulanacak yardım tutarı, tek kişilik net asgari emeklilik tamamlama yardımının yüzde 70’i seviyesinde olacak.
Bu tutar, 2026 değerleriyle aylık yaklaşık 861 euroya karşılık geliyor.
Borç danışmanlığı kuruluşları, bu miktarla temel yaşam giderlerinin nasıl karşılanabileceğinin belirsiz olduğunu savunuyor.
Diakonie ise tasarının yoksullukla mücadele hedefini yeterince karşılamadığını belirtiyor.
Engelli bireylerin ailelerine bağımlılığı sürüyor
Reformun en çok eleştirilen yönlerinden biri, aileleriyle birlikte yaşayan yetişkin engelli bireylerin sosyal yardım hakları.
Mevcut yaklaşımın sürdürülmesi hâlinde, ailesiyle aynı evde yaşayan engelli bir kişinin bağımsız sosyal yardım hakkı otomatik olarak doğmayacak.
Bu durum, bazı yetişkin engelli bireylerin yaşam boyu ailelerinin maddi desteğine bağımlı kalmasına yol açabilecek.
BM Engelli Hakları Sözleşmesi'nin uygulanmasını izleyen kurul ve Engelli Hakları Savunucusu Christine Steger, yetişkin engelli bireylerin ayrı bir ihtiyaç birimi olarak değerlendirilmesini talep ediyor.
Tasarıda engelli bireyler için korunan mal varlığı sınırının mevcut 7.379 eurodan iki katına çıkarılması ve 25 yaşından itibaren ebeveynlere karşı nafaka davası açma yükümlülüğünün kaldırılması da öngörülüyor.
Ancak Oberösterreich eyalet yönetimi, bu değişikliklerin eyaletlere yüksek maliyet getireceğini savunarak hukuki itirazlarda bulundu.
Çocuklara yönelik temel güvence hayata geçirilmiyor
Hükümet programında yer alan çocuklar için temel maddi güvence sistemi (Kindergrundsicherung), mevcut tasarıda bulunmuyor.
Çocuk ve Gençlik Ombudsmanlıkları ile Viyana İşçi Odası (Arbeiterkammer Wien), bu eksikliğin hükümetin 2030 yılına kadar çocuk yoksulluğunu yarıya indirme hedefiyle çeliştiğini savunuyor.
Kuruluşlar, çocuklara yönelik sosyal desteklerin güçlendirilmesini talep ediyor.
Mültecilere yönelik düzenlemelere hukuki itiraz
Tasarıda öngörülen entegrasyon aşamasına ilişkin yardım düzenlemeleri de tartışma konusu oldu.
Amnesty International, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve Diakonie, koruma statüsündeki kişilerin Avusturya vatandaşlarına kıyasla daha olumsuz koşullara tabi tutulabileceği endişesini dile getirdi.
Kuruluşlar, bu düzenlemelerin ayrımcılık ve insan hakları bakımından incelenmesi gerektiğini savunuyor.
Özellikle dil kursu gibi entegrasyon yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi durumunda birden fazla yaptırım uygulanabilmesi eleştiriliyor.
Örneğin bir dil kursuna katılmayan kişi, sosyal yardımında kesintiyle karşılaşabileceği gibi Entegrasyon Yasası kapsamında 1.500 ile 5.000 euro arasında idari para cezası riskiyle de karşı karşıya kalabilecek.
Bunlar henüz yürürlüğe girmiş yaptırımlar değil, tasarıya yönelik değerlendirmelerde dile getirilen olası sonuçlar.
Eyaletler arasında da görüş ayrılığı var
Bazı FPÖ ve ÖVP yönetimindeki eyaletler, planlanan sosyal yardım miktarlarının yeterince kısıtlayıcı olmadığını savunuyor.
Diğer taraftan bazı eyalet temsilcileri, reformun hazırlanma sürecine yeterince dahil edilmediklerini belirtiyor.
Steiermark Eyalet Yöneticisi Hannes Amesbauer (FPÖ), görüşmelerde eyaletlerin yalnızca görünüşte sürece dahil edildiğini ileri sürerek Viyana’da yapılması planlanan bilgilendirme toplantısını boykot edeceğini açıkladı.
Sayıştay ise yetişkinlere yönelik bazı standartların ülke genelinde birleştirilmesini olumlu bulurken, konut yardımları ve ikinci ile dördüncü çocuk arasındaki desteklerde eyaletlere geniş hareket alanı bırakılmasını eleştiriyor.
Reformun geleceği belirsiz
Avusturya Ekonomi Odası, reformun başarısının eyaletlerin gerekli uygulama yasalarını zamanında çıkarmasına bağlı olacağını belirtiyor.
Federal hükümetin hazırladığı düzenleme henüz yasa tasarısı aşamasında bulunuyor.
Dolayısıyla yeni sosyal yardım kuralları kesinleşmiş değil. Görüş alma sürecindeki eleştiriler doğrultusunda değişiklik yapılması ve uygulama takviminin ertelenmesi ihtimali bulunuyor.
