Avusturya ve Almanya siyasetinde “geçmişe dönüş” söylemleri yeniden tartışılıyor. Der Standard’da yayımlanan analiz, FPÖ lideri Herbert Kickl ile Almanya’daki AfD’nin siyasi iletişiminde nostaljinin önemli bir yer tuttuğunu öne sürüyor. Bu, haberin yazarlarının ve görüşüne başvurdukları uzmanların analitik çerçevesi; partilerin kendi tanımlaması değil.
Kickl, Innsbruck’ta Jörg Haider’in FPÖ liderliğine gelişinin 40. yılı dolayısıyla yaptığı konuşmada geçmişteki Avusturya’ya atıfta bulundu. Daha önce Linz’deki 1 Mayıs konuşmasında da insanların çalışarak küçük bir daire veya ev sahibi olabildiği bir dönemden söz etmiş ve bunu “küçük mutluluk” olarak tanımlamıştı.
Nostaljinin arkasında ekonomik kaygılar da var
Analizde görüşüne yer verilen Foresight araştırmacısı Christoph Hofinger, dünyanın giderek daha karmaşık ve hızlı hale gelmesinin yanı sıra ekonomik güvensizlik ve kamu hizmetlerine ilişkin endişelerin nostalji eğilimini besleyebildiğini belirtiyor. Medya psikoloğu Tim Wulf ise insanların büyük değişim ve belirsizlik dönemlerinde geçmişe yönelmesinin bir istikrar duygusu sağlayabildiğini ifade ediyor.
Geçmişe ilişkin bazı ekonomik algıların ise somut dayanakları bulunuyor. WIFO ekonomisti Silvia Rocha-Akis’in aktardığı verilere göre 2000 yılından bu yana çalışan başına net ücretler yüzde 94, enflasyon yüzde 86 artarken, gayrimenkul fiyatlarındaki artış yüzde 167’ye ulaştı. Bu nedenle özellikle aileden önemli bir maddi destek almayanlar açısından konut sahibi olmak geçmişe kıyasla daha zor hale geldi.
Ancak geçmişin başka bir yüzü de vardı
Analiz, “eski güzel günler” anlatısının geçmişteki bazı olumsuzlukları geri plana itebildiğini de savunuyor. Örneğin tek gelirli aile modelinde ikinci kişinin bağımsız emeklilik haklarının bulunmaması önemli bir dezavantajdı. Avusturya’da evli kadınların çalışmak için eşlerinin onayına ihtiyaç duyması da ancak 1976’da sona erdi.
Yazıda ayrıca geçmişte cinayet oranlarının daha yüksek olduğu, ölümcül trafik kazalarının daha fazla yaşandığı, buna karşılık günümüzde yaşam beklentisinin yükseldiği ve alkol tüketiminin düştüğü belirtiliyor. Yazarlar buradan hareketle geçmişi yalnızca olumlu yönleriyle anlatmanın eksik bir tablo oluşturduğunu ileri sürüyor.
AfD’de de benzer söylemler
Almanya’da AfD’li Ulrich Siegmund da seçim kampanyasında insanların “eski, güvenli Almanya”yı geri istediğini söyledi. Analizde AfD’nin özellikle Doğu Almanya’da eski DDR dönemine ait Simson motosikletleri gibi sembolleri kullanmasının da nostaljik siyasi iletişimin bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
Tartışmanın merkezindeki soru ise şu: Geçmiş gerçekten daha mı iyiydi, yoksa ekonomik ve toplumsal belirsizlik dönemlerinde geçmişin olumlu taraflarını daha güçlü hatırlama eğilimi mi ortaya çıkıyor? Analizde yer verilen uzmanlar, nostaljinin gerçek ekonomik sorunlarla birleşebildiğini, ancak geçmişin bütününü yansıtmadığını savunuyor.
