Dünya genelinde yaşanan siyasi çatışmaların sayısı, 2025 yılında şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Karlsruhe merkezli coğrafi veri sağlayıcısı Michael Bauer International tarafından yayımlanan “2025 Güvenlik Değerlendirmesi” raporuna göre, ocak ile eylül ayları arasında farklı yoğunluklarda toplam 1.450 devam eden siyasi çatışma tespit edildi.
Raporda, bu yıl içinde 70 yeni çatışmanın başladığı, 18 çatışmanın ise sona erdiği belirtildi. Araştırma, yalnızca silahlı çatışmaları değil; ekonomik baskı, siyasi engellemeler, stratejik hamleler ve diplomatik gerilimleri de kapsıyor.
Çalışmanın yazarlarından siyaset bilimci Nicolas Schwank, düşük yoğunluklu şiddetin çoğu zaman tehlikenin hafife alınmasına yol açtığını belirterek, erken önleyici adımların atılmadığını vurguladı. Schwank’a göre, siyasi ve ekonomik önlemler çoğu zaman ancak ciddi zararlar ortaya çıktıktan sonra devreye giriyor.
Ticaret ve gümrük gerilimleri öne çıkıyor
Raporda dikkat çeken bir diğer gelişme ise ikili ticaret ve gümrük anlaşmazlıklarındaki belirgin artış oldu. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin uyguladığı politikaların, küresel ölçekte zincirleme gerilimlere yol açtığı ifade edildi. Bu tür ekonomik çatışmaların, açık savaşlara dönüşmeden de ciddi etkiler yaratabildiği vurgulandı.
Savaş sayısı da arttı
2025 yılının ilk dokuz ayında kayda geçen çatışmalar arasında 89 savaş yer aldı. Bu sayı, bir önceki yıla göre 11 artış anlamına geliyor. Söz konusu savaşlar 31 farklı ülkede yaşandı. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş ile Mali’nin kuzeyindeki iç çatışmalar bu kapsamda örnek gösterildi.
Rapora göre, Sahra Altı Afrika, Orta Doğu ve Asya’nın bazı bölgeleri çatışmalardan en fazla etkilenen alanlar olmaya devam ediyor. Dokuz çatışma, 2025 yılında ilk kez “savaş” düzeyine ulaştı. Ancak bu durumun, yeni büyük savaşlardan ziyade uzun süredir devam eden çatışmaların şiddetlenmesinden kaynaklandığı ifade edildi.
Özellikle Somali, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Burkina Faso’daki gelişmelerin ciddi boyutlara ulaştığı, ancak bu krizlerin çoğunun Batı medyasında yeterince yer bulmadığına dikkat çekildi.
Savaş dışı çatışmalar da büyük risk taşıyor
Raporda, savaşların yalnızca görünen yüz olduğu vurgulanırken, çok sayıda etkili çatışmanın savaş eşiğinin altında kaldığı belirtildi. Yaptırımlar, ticaret kısıtlamaları, yatırım engelleri ve diplomatik baskılar, açık silahlı çatışma yaşanmadan da küresel dengeleri etkiliyor.
Bu kapsamda, savaş düzeyinin altında kalan 523 şiddet içeren kriz tespit edildi. Bunlar arasında Fransa, Sırbistan, Meksika ve Filipinler gibi ülkelerde yaşanan ve zaman zaman şiddet içeren protestolar ile Orta Afrika Cumhuriyeti, Hindistan ve Endonezya’daki silahlı gruplarla yaşanan çatışmalar yer aldı. Sudan ile Güney Sudan veya Etiyopya ile Kenya arasındaki sınır gerilimleri de bu kategoriye dâhil edildi.
Uzmanlar, bu tür görünmeyen çatışmaların zamanla daha büyük bölgesel ve küresel krizlere dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.
