Avusturya’da emeklilik sisteminin geleceğine ilişkin yeni bir öneri, “Bazı kişiler 72 yaşına kadar mı çalışacak?” tartışmasını beraberinde getirdi.
ÖVP Seniorenbund Başkanı Ingrid Korosec, gelecekte tam emeklilik hakkının yalnızca yaşa değil, kişinin çalışma hayatı boyunca ödediği prim süresine daha güçlü şekilde bağlanmasını gündeme getirdi.
Korosec’in önerisine göre 40 prim yılı, tam emeklilik açısından belirleyici bir ölçüt olabilir. Böyle bir sistemin 2040’tan itibaren gündeme gelebileceğini ifade etti.
15 yaşında başlayanla 30 yaşında başlayan aynı değil
Korosec, mevcut koşullarda yasal emeklilik yaşının genel olarak 67’ye yükseltilmesini desteklemediğini belirtiyor.
Bunun yerine çalışma hayatına erken başlayanlarla uzun yıllar eğitim gördükten sonra mesleğe başlayanların farklı koşullarının dikkate alınması gerektiğini savunuyor.
Örneğin 15 yaşında çıraklık eğitimine başlayan biri 40 prim yılına çok daha erken ulaşırken, üniversite ve doktora eğitimi nedeniyle çalışma hayatına geç başlayan bir kişinin aynı süreyi tamamlaması çok daha ileri yaşları bulabilir.
72 yaş hesabı nereden geliyor?
Tartışmanın en dikkat çekici noktalarından biri de uzun eğitim görenlerin durumu.
Avusturya Emekliler Birliği tarafından aktarılan verilere göre yüksek lisans eğitimini tamamlama yaşı ortanca 27,4, doktora eğitiminde ise 32,1.
Eğer 40 prim yılı yalnızca eğitimden sonra çalışmaya başlanmasıyla hesaplanırsa, yüksek lisans mezunu bir kişi bu süreyi yaklaşık 67 yaşında, doktora mezunu ise yaklaşık 72 yaşında tamamlayabilir.
Ancak bu hesaplama, Avusturya’da emeklilik yaşının 72’ye çıkarılacağı anlamına gelmiyor. Söz konusu rakam, 40 prim yılı şartının kesintisiz biçimde uygulanması halinde ortaya çıkabilecek teorik sonucu gösteriyor.
Kadınlar için dezavantaj yaratabilir
Avusturya Emekliler Birliği Başkanı Birgit Gerstorfer ise öneriye karşı çıkıyor.
Gerstorfer’e göre sabit bir 40 prim yılı şartı; çocuk yetiştirme, yakınlarının bakımı veya yarı zamanlı çalışma nedeniyle meslek hayatına ara veren kişileri, özellikle de kadınları dezavantajlı duruma düşürebilir.
Ayrıca insanların daha uzun süre çalışmasının istenmesi halinde, ileri yaştaki çalışanların iş piyasasında gerçekten iş bulabilmesi ve mevcut işlerini koruyabilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Henüz karar verilmiş değil
40 prim yılı uygulaması şu aşamada bir öneriden ibaret. Tam emeklilik için 40 yıl şartının getirilmesine ilişkin kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Tartışmanın merkezinde ise temel bir soru yer alıyor: Emeklilikte belirleyici olan yaş mı olmalı, yoksa kişinin kaç yıl çalışıp prim ödediği mi?
