Zona hastalığına karşı kullanılan Shingrix aşısının, yalnızca zonaya karşı değil, kalp-damar hastalıklarına karşı da ek bir koruyucu etkisi olabileceğine ilişkin yeni bulgular elde edildi.
“Nature Medicine” adlı bilimsel dergide yayımlanan araştırmada, ABD’de yaşayan 60 yaş ve üzerindeki 70 binden fazla kişinin sağlık verileri incelendi.
Araştırmayı dikkat çekici kılan noktalardan biri, aşı olanlarla olmayanların karşılaştırılmamış olması. Bilim insanları bunun yerine, zona hastalığına karşı iki farklı aşıyı yaptıran kişileri karşılaştırdı.
Kalp-damar hastalıklarında yüzde 12 daha düşük oran
Bir grupta 2017-2018 yıllarında ABD’de kullanılan eski nesil canlı aşı Zostavax, diğer grupta ise daha yeni Shingrix aşısı bulunuyordu.
Araştırmaya göre Shingrix yaptıran kişilerde, aşılamadan sonraki ilk 3,5 yıl içerisinde kalp-damar hastalıkları yaklaşık yüzde 12 daha az görüldü.
İncelenen sağlık sorunları arasında kalp krizi, felç ve kalp yetmezliği de bulunuyor.
Ancak yedi yıllık toplam takip süresi dikkate alındığında iki grup arasındaki farkın belirgin biçimde azaldığı bildirildi.
Zona ile kalp hastalıkları arasında nasıl bir bağlantı olabilir?
Zona, daha önce geçirilen suçiçeğinin ardından vücutta kalan Varicella-Zoster virüsünün yıllar sonra yeniden aktif hale gelmesiyle ortaya çıkıyor.
Virüsün yeniden etkinleşmesi vücutta güçlü iltihabi reaksiyonlara neden olabiliyor. Önceki araştırmalarda da zona geçiren kişilerde belirli bir süre için kalp krizi ve felç riskinin artabileceğine ilişkin bulgular elde edilmişti.
Bilim insanlarının üzerinde durduğu ihtimallerden biri, Shingrix'in zonaya karşı daha güçlü koruma sağlayarak bu tür kalp-damar olaylarını dolaylı olarak azaltması.
Bir başka ihtimal ise aşının bağışıklık sistemi üzerindeki etkisi.
Shingrix, bağışıklık yanıtını güçlendiren ve uzatan bir yardımcı bileşen içeriyor. Bunun vücuttaki düşük düzeyli ve uzun süreli iltihabi süreçler üzerinde de etkili olabileceği düşünülüyor.
Ancak bu mekanizma şu aşamada yalnızca bir hipotez.
Bilim insanlarından önemli uyarı
Araştırmanın sonuçları umut verici olsa da bilim insanları kesin bir sonuca varmak için henüz erken olduğunu belirtiyor.
Çalışma randomize kontrollü bir araştırma değil. Yani katılımcılar iki farklı aşı grubuna rastgele dağıtılmadı.
Bu nedenle Shingrix yaptıranlarla Zostavax yaptıranlar arasında, sonuçları etkileyebilecek başka sağlık veya demografik farklılıkların bulunması ihtimali tamamen ortadan kaldırılamıyor.
Araştırmada kalp-damar riskindeki farkın aşılamadan hemen sonraki dönemde daha yüksek olması ve ilerleyen yıllarda azalması da bilim insanlarının dikkat çektiği noktalardan biri.
Bu durum gerçekten zamanla azalan bir koruyucu etkiden kaynaklanabileceği gibi, iki hasta grubunun başlangıçtaki farklılıklarıyla da açıklanabilir.
Demans konusunda da dikkat çeken bulgular var
Shingrix ile ilgili araştırmalar yalnızca kalp-damar hastalıklarıyla sınırlı değil.
Oxford Üniversitesi’nden aynı araştırma ekibinin daha önce yaptığı bir çalışmada, Shingrix yaptıran kişilerde demans teşhisinin eski Zostavax aşısını yaptıranlara kıyasla ortalama yaklaşık altı ay daha geç konulduğu gözlemlenmişti.
Ancak araştırmacılar burada da aynı uyarıyı yapıyor: Bu sonuç, Shingrix'in demansı önlediğini kanıtlamıyor.
Aşının temel amacı değişmedi
Bilim insanları, yeni bulguların Shingrix'in kalp krizi, felç veya demansı önleyen bir aşı olarak değerlendirilmesi için henüz yeterli olmadığını vurguluyor.
Aşının temel amacı zona hastalığını ve zonanın yol açabileceği komplikasyonları önlemek.
Kalp-damar hastalıklarına karşı olası ek koruma ise umut verici bir bilimsel bulgu olmakla birlikte, bunun kesin olarak kanıtlanabilmesi için randomize kontrollü yeni araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.
