Semaglutid, liraglutid veya tirzepatid gibi etken maddeler içeren zayıflama iğneleri kilo kaybında etkili olabiliyor. Ancak bilimsel çalışmalar, özellikle uzun süreli kullanımda vitamin, demir, kalsiyum, protein ve diğer önemli besin öğelerinin yetersiz alınması riskine dikkat çekiyor.
Alman Eczacılık Gazetesi (Pharmazeutische Zeitung), GLP-1 temelli ilaçların beslenme üzerindeki etkilerine ilişkin mevcut bilimsel verileri değerlendirdi. Buna göre ilaçların iştahı azaltması nedeniyle kullanıcıların günlük enerji alımı yaklaşık yüzde 16 ile 39 arasında azalabiliyor.
Daha az yemek, daha az besin öğesi anlamına gelebiliyor
Bu ilaçlar insülin salgılanmasını etkilerken glukagon seviyesini düşürüyor, midenin boşalmasını yavaşlatıyor ve iştahı azaltıyor.
Daha düşük enerji alımı kilo vermenin temel amaçlarından biri olsa da özellikle uzun süreli kullanımda kişinin yeterli miktarda mikro ve makro besin öğesi alamaması riski ortaya çıkabiliyor.
ABD'nin Teksas eyaletinde eklem protezi ameliyatına hazırlanan hastalar üzerinde gerçekleştirilen küçük bir araştırmada, daha önce kilo vermek amacıyla GLP-1 reseptör agonisti kullananların yüzde 38'inde yetersiz beslenme tespit edildi. Kontrol grubunda bu oran yüzde 9 olarak bildirildi.
GLP-1 kullananlarda albumin ve prealbumin değerlerinin de daha düşük olduğu, bunun yetersiz beslenme ve protein alımına işaret edebileceği belirtildi.
Yaklaşık 481 bin kişinin verileri incelendi
Meksikalı bilim insanlarının kısa süre önce Clinical Obesity dergisinde yayımlanan incelemesinde ise altı klinik çalışmadan toplam 480 bin 825 yetişkinin verileri değerlendirildi.
Araştırmacılara göre en sık görülen sorunlardan biri D vitamini eksikliğiydi. Bu oran altı aylık kullanım sonrasında yüzde 7,5, 12 ay sonunda ise yüzde 13,6 olarak bildirildi.
Demir eksikliğinin de sık görüldüğü belirtildi. GLP-1 kullananlarda vücudun demir durumunu değerlendirmede kullanılan ferritin değerlerinin, başka bir diyabet ilacı grubu olan SGLT2 inhibitörlerini kullananlara kıyasla yüzde 26 ila 30 daha düşük olduğu aktarıldı.
Yüzde 60'tan fazlası yeterince demir ve kalsiyum almıyor
Araştırmada GLP-1 kullananların yüzde 60'tan fazlasının önerilen miktardan daha az demir ve kalsiyum aldığı belirtildi.
D vitamini alımının ise ortalama olarak önerilen miktarın yalnızca yüzde 20'sine ulaştığı bildirildi.
Protein ve kalsiyum eksikliğinin kas kütlesi kaybına katkıda bulunabileceği, ayrıca zaman içerisinde B1 ve B12 vitamini eksikliklerinin de artabildiği ifade edildi.
Susama hissini de azaltabilir
Zayıflama iğneleriyle ilgili dikkat çekilen bir başka nokta ise susama hissinin azalması.
GLP-1 reseptör agonistlerinin bazı kişilerde susama hissini de baskılayabildiği, bunun yeterli sıvı alınmaması halinde susuz kalma riskini artırabileceği belirtiliyor.
Uzun süre kullananlara beslenme takibi öneriliyor
Araştırmacılar, bu ilaçlarla tedavi gören kişilerin olası besin eksiklikleri konusunda bilgilendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Özellikle yetersiz beslenme açısından yüksek risk taşıyan kişilerde kişiye özel beslenme değerlendirmesi ve gerekli görüldüğünde laboratuvar kontrollerinin yapılmasının yararlı olabileceği ifade ediliyor.
Bulgular, bu ilaçları kullanan herkesin mutlaka besin eksikliği yaşayacağı anlamına gelmiyor. Ancak iştahın ve toplam gıda tüketiminin belirgin şekilde azalması nedeniyle uzun süreli kullanımda beslenme kalitesinin de takip edilmesi önem taşıyor.
