Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Ozempic, Wegovy, Mounjaro gibi hızla yaygınlaşan kilo verme ilaçlarıyla ilgili ilk kapsamlı kılavuzunu yayımladı. Kuruluş, bu ilaçların yalnızca düzenli hareket, dengeli beslenme ve uzman desteğiyle birlikte uygulandığında etkili bir tedavi yöntemi olabileceğini vurguladı.
Son yıllarda tüm dünyada hızla yaygınlaşan bu ilaçlar, sağlık kurumları ve uzmanlar arasında kullanım şekli, süresi ve uzun vadeli etkileri açısından yoğun tartışmalara yol açıyor.
İştahı azaltan hormon etkisi
Bu ilaçlar, GLP-1 adı verilen bir hormonun etkisini taklit ederek iştahı azaltıyor ve kilo kaybını hızlandırıyor. Ancak uzmanlar, birçok kişinin ilacı bıraktıktan sonra yeniden kilo aldığını belirtiyor. Bu durum “yaşam boyu kullanım gerekebilir mi?” sorusunu gündeme getiriyor.
Kılavuz;
- Tirzepatid (Mounjaro, Zepbound),
- Semaglutid (Ozempic, Wegovy, Rybelsus),
- Liraglutid (Saxenda)
gibi ilaçları kapsıyor.
WHO: Etkili ama veriler yetersiz
WHO, ilaçların etkili olduğunu destekleyen çalışmalar olduğunu kabul ederken, uzun vadeli sonuçlar, maliyetler ve sağlık sistemlerine etkiler hakkında henüz yeterli veri bulunmadığının altını çizdi. Bu nedenle tavsiyeler “şimdilik koşullu” olarak sınıflandırıldı.
Cambridge Üniversitesi’nden beslenme ve obezite uzmanı Marie Spreckley, kılavuzun en önemli yönünün ilaçları davranış değişikliği ve sosyal destekle birleştirmesi olduğunu belirterek şöyle dedi:
“İlaçları tek başına çözüm gibi göstermek yerine bütüncül yaklaşıma vurgu yapılması çok önemli.”
Obezite dünya çapında ölüm nedeni
WHO’ya göre dünya genelinde 890 milyondan fazla yetişkin obez. Fazla kilo veya obezite;
- kalp-damar hastalıkları,
- diyabet,
- kanser,
- sindirim sorunları,
- solunum rahatsızlıkları
gibi çok sayıda sağlık sorununa yol açıyor ve her yıl 3,7 milyon ölümle ilişkilendiriliyor.
Tedavi ilaçla sınırlı değil
Yeni kılavuz, tedavi sürecinde şu unsurların zorunlu olduğunu vurguluyor:
- düzenli hareket,
- sağlıklı beslenme,
- uzun süreli takip,
- davranış odaklı destek,
erişilebilir tedavi modelleri.
Liverpool Üniversitesi’nden Prof. John Wilding, küresel obezite sorunuyla mücadelede yalnızca bireysel tedavilerin değil, toplum genelini kapsayan politikaların da belirleyici olduğunu söyledi.
WHO, kılavuzun sonraki versiyonunda bu ilaçlara erişim sorunlarını daha kapsamlı ele almayı planlıyor.
