Vorarlberg’de yardımlı intihar kapsamında düzenlenen Sterbeverfügung olarak adlandırılan resmi ölüm beyanlarının sayısı belirgin şekilde arttı.
Vorarlberg Hasta Hakları Temsilcisi Alexander Wolf’un verdiği bilgilere göre geçmiş yıllarda kurumda yılda ortalama 10 Sterbeverfügung hazırlanırken, bu yıl haziran ayında bu sayıya ulaşılmıştı. Şu anda yaklaşık 15 işlem tamamlandı, yaklaşık 10 başvuru ise hâlâ süreç içerisinde bulunuyor.
Wolf, yıl sonuna kadar rakamın önceki yılların iki katını, hatta daha fazlasını bulabileceğini belirtiyor.
Avusturya’da 2022’den beri yasal
Yardımlı intihar Avusturya’da 1 Ocak 2022’den bu yana sıkı yasal koşullar altında mümkün.
Uygulama, Anayasa Mahkemesi’nin kararının ardından yürürlüğe giren Sterbeverfügungsgesetz kapsamında düzenleniyor. Yasa 2026 yılında da bazı değişikliklere tabi tutuluyor.
Sterbeverfügung hazırlayan kişilerin bu seçeneği hemen kullanması gerekmiyor. Hasta Hakları Temsilcisi Wolf, başvurulardaki artışın nedenini kesin olarak açıklayamadığını, ancak bazı kişilerin ileride ihtiyaç duymaları halinde böyle bir seçeneğe sahip olmak istediklerini düşünüyor.
Hasta Hakları Kurumu’ndaki reform tartışılıyor
Tartışmaların merkezinde ise Vorarlberg Hasta Hakları Kurumu için planlanan reform bulunuyor.
Bugüne kadar bağımsız bir dernek olarak faaliyet gösteren kurumun gelecekte Vorarlberg Eyaleti bünyesinde bir yapıya dönüştürülmesi planlanıyor.
Eleştiriler, bu değişikliğin özellikle hasta beyanları ve yardımlı intihar gibi son derece hassas konularda kurumun bağımsızlığını etkileyebileceği yönünde.
Eyalet hükümeti: Müdahale söz konusu olmayacak
Vorarlberg Sağlık Eyalet Bakanı Martina Rüscher (ÖVP) ise endişelerin yersiz olduğunu belirtiyor.
Rüscher’e göre Hasta Hakları Kurumu’nun bağımsızlığı ve talimat almadan çalışma hakkı yeni düzenlemede açıkça yasayla güvence altına alınacak.
Hasta hakları temsilcisi ve ekibinin yalnızca hastaların çıkarları doğrultusunda hareket edeceği, Vorarlberg Eyaleti’nden, hastanelerden veya başka kurumlardan talimat alamayacağı ifade ediliyor.
Bu güvencenin Sterbeverfügung işlemleri için de geçerli olduğu özellikle vurgulanıyor.
Ayrıca yardımlı intihara ilişkin kurallar eyalet yasalarıyla değil, Avusturya federal yasalarıyla düzenleniyor. Bu nedenle Vorarlberg’de yapılacak reformun Sterbeverfügung yasasının esaslarını değiştirmediği belirtiliyor.
En büyük sorunlardan biri psikiyatri uzmanı eksikliği
Hasta Hakları Temsilcisi Alexander Wolf da reform nedeniyle Sterbeverfügung işlemlerine siyasi müdahale yapılacağı yönündeki kaygıları paylaşmıyor.
Ancak sistemde başka önemli eksiklikler bulunduğuna dikkat çekiyor.
Bunlardan biri, kişinin karar verme yetisinin şüpheli olduğu durumlarda gerekli olabilecek psikiyatrik uzman değerlendirmesinin Vorarlberg’de yeterince sağlanamaması.
Wolf’a göre gerekli değerlendirmeyi yaptırmak isteyen kişiler zaman zaman başka bir eyalete gitmek ve kendilerini kabul edecek bir uzman bulmak zorunda kalıyor.
Wolf, zaten son derece ağır bir süreçten geçen insanların bunun için başka eyaletlere gönderilmesini kabul edilmesi güç bir durum olarak değerlendiriyor.
Tartışmanın merkezinde kişinin kendi kararını verebilmesi var
Haberde görüşlerine yer verilen 72 yaşındaki Gerold Battlogg da uzun süredir yaşadığı sağlık sorunlarının ardından Sterbeverfügung başvurusunda bulunanlardan biri.
Battlogg açısından temel mesele, yaşamının son dönemine ilişkin kararını zihinsel olarak karar verebildiği sürece kendisinin alabilmesi.
Vorarlberg Eyaleti ve Hasta Hakları Temsilciliği ise planlanan reformun bu hakkı veya mevcut yasal süreci değiştirmeyeceğinin altını çiziyor.
Önemli not: Yardımlı intihar Avusturya’da yalnızca yasada belirlenen sıkı şartlar ve resmi prosedürler çerçevesinde mümkündür. Kriz veya intihar düşüncesi yaşayan kişiler Avusturya’da ücretsiz Telefonseelsorge 142 hattından 24 saat destek alabilir. Çocuklar ve gençler için Rat auf Draht 147 hizmet veriyor.
