Avusturya’nın Vorarlberg eyaletinde kamu yönetimini iklim açısından tarafsız hâle getirmeyi amaçlayan “Mission ZeroV” projesi yeniden denetlendi. Eyalet Sayıştayı, çalışmaların genel olarak doğru yönde ilerlediğini belirtirken kısa mesafeli uçuşlar, kamu binalarının enerji tüketimi ve biyogaza bağımlılık konusunda önemli eksiklikler tespit etti.
Vorarlberg Eyalet Sayıştayı (Landes-Rechnungshof), eyalet yönetiminin sera gazı salımını azaltmak amacıyla yürüttüğü “Mission ZeroV” girişimini ikinci kez değerlendirdi.
2018 yılında eyalet parlamentosunda oy birliğiyle kabul edilen proje kapsamında, 2019 yılından itibaren kamu yönetiminin iklim açısından tarafsız şekilde işletilmesi ve 2040 yılına kadar sera gazı salımının mümkün olduğunca sıfıra indirilmesi hedefleniyor.
Ancak son denetim, bazı hedeflere ulaşmanın sanıldığı kadar kolay olmayacağını ortaya koydu.
Önerilerin Yüzde 24'ü Hâlâ Açık
Sayıştayın daha önce sunduğu önerilerin yüzde 76'sı ya uygulanmış ya da uygulama aşamasına alınmış durumda.
Geriye kalan yaklaşık yüzde 24'lük bölümde ise henüz yeterli ilerleme sağlanamadı.
Sayıştay, özellikle eyalet bütçesindeki mali sıkıntıların iklim hedeflerinin gerçekleştirilmesini zorlaştırdığına dikkat çekti.
Kamu Binalarında Enerji Sorunu
Vorarlberg eyalet yönetiminin en büyük sera gazı kaynaklarını kamu binaları oluşturuyor.
Eyalete ait 59 bina kompleksinin toplam ısıtılan alanı yaklaşık 272 bin 600 metrekareyi buluyor.
Bu binalarda kullanılan yenilenebilir enerjinin payı 2018 yılında yüzde 65 iken 2021 yılında yüzde 72'ye yükseldi. Hedef, bu oranı 2030 yılına kadar yüzde 90'a çıkarmak.
Ancak Sayıştay, hedefe ulaşmak için biyogaz kullanımının yaklaşık üç katına çıkarılmasının planlanmasını eleştirdi.
Bölgedeki biyogaz üretiminin sınırlı olduğu ve bu kaynağın öncelikle başka alternatifleri bulunmayan sanayi kuruluşlarında kullanılması gerektiği belirtildi.
Dornbirn'deki Olympiazentrum da enerji dönüşümünde belirsizlik bulunan büyük tesisler arasında gösterildi.
Enerji Tüketiminde Beklenen Düşüş Sağlanamadı
Denetim raporuna göre kamu binalarının enerji tüketimi 2021 yılında 27 gigavatsaat seviyesinde gerçekleşti. Bu miktar, 2018 yılındaki tüketimle aynı düzeyde.
Hava koşullarına göre düzeltilmiş hesaplamalarda ısınma enerjisi tüketiminin yüzde 11 azaldığı görülse de genel enerji tüketimi için somut ve ölçülebilir bir azaltım hedefi bulunmuyor.
Sayıştay, özellikle elektrik tüketimi konusunda yıllara göre belirlenmiş hedefler oluşturulmasını önerdi.
Ayrıca Lochau'daki eyalet meslek okulunda eski kalorifer yakıtı kazanının doğal gazlı sistemle değiştirilmesi de eleştirildi. Bu uygulamanın projenin temel hedefleriyle uyuşmadığı ifade edildi.
Resmî Uçuşların Yüzde 80'i Viyana'ya
Denetimin dikkat çekici başlıklarından biri de kamu görevlilerinin uçak yolculukları oldu.
2018 yılında 1.957 olan resmî uçuş sayısı, 2022 yılında 395'e geriledi. Ancak yüzde 80'lik düşüşün büyük ölçüde koronavirüs salgınından kaynaklandığı belirtildi.
Sayıştay, özellikle kısa mesafelerde uçak yerine tren kullanımının artırılmasını istedi.
Ayrıca kamu görevlilerinin uçak yolculuklarını düzenleyen 2002 tarihli yönetmelikte çevresel sürdürülebilirlik kriterlerinin bulunmadığına dikkat çekildi.
Elektrikli Araç Sayısı Artıyor
Eyalet yönetiminin araç filosunda elektrikli otomobillerin sayısı 68'e yükseldi. Toplam 188 araç içerisinde elektrikli otomobillerin payı yaklaşık yüzde 36'ya ulaştı.
Buna karşılık 2019 ile 2022 yılları arasında satın alınan 60 yeni aracın 24'ünde içten yanmalı motor bulunması eleştirildi.
Sayıştay, özellikle dört tekerlekten çekiş veya taşıma ihtiyacı gerekçesiyle yapılan istisnaların daha sıkı değerlendirilmesini önerdi.
Karbon Salımı Azaldı Ancak Hesaplama Değişti
Eyalet yönetiminin sera gazı salımı, 2018 ile 2021 yılları arasında yüzde 21 azalarak yaklaşık 3 bin tona geriledi.
Ancak 2023 yılında kamyon ve iş makineleri gibi bakım araçlarının da hesaplamaya katılmasıyla toplam salıma yaklaşık 2 bin ton daha eklendi.
Eyalet, 2019 ile 2022 yılları arasında karbon salımını dengelemeye yönelik projelere toplam 707 bin 500 avro kaynak ayırdı.
Sayıştay, karbon salımının ton başına 50 ile 65 avro arasında fiyatlandırılmasını uluslararası karşılaştırmada düşük buldu.
Gelecekte desteklerin, karbon salımını ne kadar azalttığı somut olarak ölçülebilen projelere yönlendirilmesi istendi.
16 Eyalet Şirketinden Yalnızca 7'si Yanıt Verdi
Rapordaki en ciddi eleştirilerden biri, eyalete bağlı şirketlerin iklim dönüşümüne katılımıyla ilgili oldu.
2021 yılında alınan kararla, eyaletin yüzde 50'den fazla ortak olduğu 16 şirketin de iklim açısından tarafsız hâle getirilmesi hedeflenmişti.
Ancak şirketlere gönderilen yazıya 2023 yılı başına kadar yalnızca yedisi yanıt verdi.
Yanıt vermeyenler arasında Vorarlberg Hastaneler İşletme Şirketi (KHBG) ve konut kuruluşu VOGEWOSI gibi büyük taşınmaz varlıklarına sahip kurumlar da bulunuyordu.
Sayıştay, bugüne kadar atılan adımların yeterli olmadığını belirterek şirketler için daha bağlayıcı kurallar ve açık sorumluluklar oluşturulmasını istedi.
Sayıştaydan 16 Yeni Öneri
Denetim sonucunda eyalet yönetimine toplam 16 öneri sunuldu.
Eyalet hükümeti ise yaptığı açıklamada önerilerin büyük bölümüne hâlihazırda uyulduğunu bildirdi.
Rapordan çıkan temel sonuç, Vorarlberg'in iklim hedeflerinde ilerleme kaydettiği ancak özellikle kamu binaları, ulaşım ve eyalete bağlı şirketlerde daha somut ve ölçülebilir adımlara ihtiyaç duyulduğu oldu.
