Avusturya’da nüfusun yaklaşık yüzde 10’u diyabet hastası. Ancak uzmanlar, hastalığı olanların yaklaşık yüzde 30’unun durumunun farkında olmadığını belirtiyor. Çünkü diyabet, özellikle başlangıç döneminde çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor.
Graz Üniversitesi Hastanesi Endokrinoloji ve Diyabet Bölümünden Prof. Harald Sourij, birçok hastanın var olan belirtileri dahi fark etmediğini söylüyor.
Diyabeti işaret eden en önemli erken belirtiler:
- Artan susuzluk,
- Sık idrara çıkma,
- Aniden başlayan görme bozuklukları.
Çocuk ve gençlerde bu belirtilere kilo kaybı, bulantı ve karın ağrısı da eklenirse acil tıbbi yardım gerekiyor.
Diyabette erken tanı hayati önem taşıyor
Avusturya’daki 800.000 diyabet hastasının yüzde 90’ı Tip 2 diyabet. Tip 1’de bağışıklık sistemi insülin üreten hücreleri yok ederken, Tip 2’de sorun daha çok insülin direncidir.
Risk en çok:
- 45 yaş üzerindeki bireylerde,
- Fazla kilolu ve obez kişilerde,
- Ailede diyabet öyküsü bulunanlarda,
görülüyor.
Uzmanlar, yalnızca açlık kan şekeri ölçümünün yeterli olmadığını, en doğru göstergenin HbA1c olduğunu vurguluyor. Bu değer son haftalardaki ortalama kan şekeri düzeyini gösteriyor.
Menopoz, Tip-2 diyabet riskini artırıyor
Kadınlarda menopoz döneminde görülen hormonal değişimler:
- Kilo artışına,
- İnsülin direncine,
- Kalp hastalığı ve inme riskinde artışa,
neden olduğu için diyabet olasılığını yükseltiyor.
Tedavide büyük değişim: sensörler, pompalar ve yeni ilaçlar
Son 10–15 yılda diyabet tedavisinde büyük bir dönüşüm yaşandı. Eskiden zorunlu olan:
- Katı yemek saatleri,
- Sık parmak delme yöntemleri,
artık yerini çok daha modern uygulamalara bıraktı.
Bugün:
- Sürekli glikoz ölçüm sensörleri sayesinde hastalar kan şekeri düzeylerini anlık olarak izleyebiliyor.
- Tip 1 hastalarında insülin pompaları, glikoz düzeyine göre otomatik insülin ayarlaması yapabiliyor.
“Zayıflama iğneleri” Tip 2 diyabet tedavisini değiştirdi
Semaglutid, Liraglutid, Dulaglutid ve Tirzepatid gibi GLP-1 ilaçları, halk arasında “zayıflama iğnesi” olarak bilinse de aslında diyabet tedavisinin en etkili araçlarından biri hâline geldi.
Bu ilaçlar:
- Kan şekerini güçlü şekilde düşürüyor,
- Tokluk hissini artırarak kilo vermeye yardımcı oluyor,
- Kalp krizi ve inme riskini azaltıyor.
Hatta prediyabet döneminde kullanıldığında diyabetin ortaya çıkmasını yaklaşık beş yıl geciktirebiliyor.
Yeni ilaçlar yolda
Sourij, önümüzdeki yıl yalnızca haftada bir kez enjeksiyon gerektiren yeni bir bazal insülinin kullanıma sunulacağını söylüyor. Ayrıca bazı yeni ilaçların enjeksiyon yerine tablet formunda verilebileceği belirtiliyor.
Risk nasıl azaltılır?
Uzmanlara göre diyabeti geciktirmenin veya önlemenin en etkili yolu:
- Dengeli beslenme,
- Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta hareket,
- Sağlıklı kilo sınırını korumak.
