Hükümetin uzun süredir hazırladığı tütün yasası değişikliği çarşamba günü incelemeye açıldı. Taslak, nikotinli ve nikotinsiz tek kullanımlık e-sigaraların tamamen yasaklanmasını öngörüyor.
Ayrıca nikotin keseleri ve e-sıvılar için daha katı kurallar, çocuk oyun alanlarında tütün atıklarının yere atılmasına yönelik yasak ve belediyelere genişletilmiş yetkiler getiriliyor.
Yeni düzenlemenin Temmuz 2026’da, tek kullanımlık e-sigara yasağının ise 2026 yılı sonunda yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Gençler arasında kullanım artıyor
Tek kullanımlık e-sigaraların yasaklanması, hükümet programının da ötesine geçen bir adım olarak değerlendiriliyor.
Sağlık Bakanlığına göre e-sigara kullanımı gençler arasında hızla artıyor.
ESPAD 2024 araştırmasına göre 15 yaşındaki gençlerin yüzde 28’i düzenli olarak e-sigara tüketiyor ve önemli bölümü tek kullanımlık ürünleri tercih ediyor.
Bu ürünlerin:
- ucuz olması,
- parlak renklerde olması,
- tatlı aromalarla (kola, mango vb.) sunulması,
- sosyal medyada yoğun biçimde tanıtılması
gençlere cazip geldiği vurgulanıyor.
Ayrıca özellikle çevrim içi satışlarda yaş doğrulamasının çoğu kez yapılmadığı aktarılıyor.
Ciddi çevre sorunu: Lityum bataryalı çöpler
Tek kullanımlık e-sigaralar yalnızca sağlık değil, çevre açısından da sorun oluşturuyor.
Her cihazın içinde sabit bir lityum batarya bulunuyor ve çoğu kullanıcı ürünü ev atığıyla birlikte çöpe atıyor.
Bu durum:
- atık tesislerinde yangın riskine,
- artan plastik yüküne,
- zehirli maddelerin çevreye yayılmasına
neden oluyor.
Sağlık Bakanlığı, bu ürünlerin “masum bir yaşam tarzı ürünü olmadığını”, yüksek nikotin tuzları ve ağır metaller barındırdığını ve bağımlılık riskinin klasik sigaralara göre daha yüksek olduğunu vurguladı.
Nikotin keseleri ve e-sıvılar trafikhane denetimine girecek
Yeni taslağa göre nikotin keseleri (“pouches”) ve e-sıvılar, tütün tekeli kapsamına alınacak. Bu da:
- yalnızca tütün satış noktaları üzerinden satış,
- tam reklam yasağı,
- düzenli vergi takibi
anlamına geliyor.
Bu düzenlemeyle devletin 2029’a kadar 500 milyon avroya kadar ek vergi geliri elde etmesi bekleniyor.
Mevcut reklam anlaşmaları için Şubat 2028’e kadar geçiş süresi öngörülüyor.
Reklam ve promosyon tamamen yasaklanacak
Sağlık Bakanlığı, bu ürünlerin sosyal medya ve ücretsiz numune dağıtımı yoluyla agresif şekilde tanıtıldığını belirterek taslağın bunun önüne geçeceğini söyledi.
2028’den itibaren:
- reklam yok,
- sponsorluk yok,
- çevrim içi satış yok.
Ek vergi gelirleri, sağlık eğitimi ve bağımlılık önleme çalışmalarında kullanılacak.
Oyun alanlarında yere atılan tütün ürünlerine yasak
Taslak ayrıca, çocuk oyun alanlarında tütün ürünlerinin ve benzer kullan-at ürünlerin yere atılmasını yasaklıyor.
Belediyeler isterse oyun alanlarında tam sigara yasağı da getirebilecek.
