ABD’de sosyal medya platformlarının çocuklar üzerindeki etkilerine ilişkin açılan davalarda kritik bir dönemece girildi. Çocukları bağımlılığa sürüklediği ve psikolojik açıdan tehlikeye attığı iddiasıyla açılan davada Tiktok, yargılama başlamadan mahkeme dışı uzlaşma yolunu seçti. Bunu davacı tarafın avukatları doğruladı.
Uzlaşmanın ayrıntılarına ilişkin herhangi bir bilgi paylaşılmazken, Tiktok cephesinden de konuya dair resmi bir açıklama yapılmadı.
Meta ve Google jüri karşısına çıkacak
Tiktok’un geri adımına rağmen, Meta ve Google için süreç devam ediyor. Instagram ve YouTube’un çocuklarda bağımlılık ve psikolojik zarar yarattığı iddialarıyla açılan dava, Los Angeles’ta jüri önünde görülecek. Bu hafta içinde jüri seçiminin başlaması planlanıyor.
Daha önce Snapchat’in çatı şirketi Snap Inc. de benzer bir davada uzlaşmaya gitmişti. Ancak bu uzlaşmaların hangi tutarları kapsadığı kamuoyuna açıklanmadı.
“Bilinçli tasarımla bağımlılık yaratıldı” iddiası
Davaya konu olan olayda, bugün 19 yaşında olan bir genç kadın, çocuk yaşta sosyal medya kullanmaya başladığını, zamanla bağımlı hale geldiğini, depresyon ve intihar düşüncelerinin arttığını belirtiyor. Davada, bu olumsuz sürecin tesadüf olmadığı; platformların bilinçli tasarım tercihleriyle çocukların daha uzun süre ekran başında tutulmasının hedeflendiği ve bunun ticari kazanç amacı taşıdığı savunuluyor.
Bu kapsamda Meta Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg başta olmak üzere üst düzey yöneticilerin de mahkemede ifade vermesi bekleniyor. Davanın altı ila sekiz hafta sürmesi öngörülüyor.
“Tütün davalarına benzetiliyor”
Uzmanlar, davayı 1998’de tütün şirketlerine karşı açılan ve sektörü kökten etkileyen davalara benzetiyor. O dönemde tütün firmaları milyarlarca dolarlık tazminat ödemiş ve çocuklara yönelik pazarlamayı sınırlamak zorunda kalmıştı. Bu davanın da sosyal medya sektörü için benzer sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.
Şirketler suçlamaları reddediyor
Meta ve Google ise suçlamaları kabul etmiyor. Şirketler, çocukları korumaya yönelik önlemler aldıklarını savunurken, platformlardaki içeriklerden üçüncü tarafların sorumlu olduğunu ileri sürüyor. Meta, yakın zamanda yayımladığı bir açıklamada, gençlerin ruh sağlığı sorunlarının yalnızca sosyal medyaya bağlanmasının meseleyi aşırı basitleştirdiğini öne sürdü. Google da YouTube’un genç kullanıcılar için güvenliği artırmaya sürekli yatırım yaptığını savundu.
Davalar artıyor
Bu dava, ABD’de sosyal medya şirketlerine karşı açılan tek dava değil. 40’tan fazla eyalet başsavcısı, Meta’ya karşı benzer gerekçelerle dava açmış durumda. Ayrıca Tiktok da bir düzineden fazla eyalette çocukların ruh sağlığını tehlikeye attığı iddiasıyla yargı süreçleriyle karşı karşıya.
