Avusturya’da son dönemde artan akaryakıt fiyatları birçok sürücüyü zorlasa da uzun vadeli verilere bakıldığında ilginç bir tablo ortaya çıkıyor. Resmî istatistiklere göre süper benzin son 25 yılda genel yaşam maliyetlerinden daha az arttı. Bu nedenle ekonomistler benzinin reel olarak geçmişe göre daha ucuz olduğunu söylüyor.
Avusturya İstatistik Kurumu verilerine göre 2000 yılından bu yana genel yaşam maliyetleri yüzde 85,8 arttı. Ancak aynı dönemde benzin fiyatı yalnızca yüzde 63,7 yükseldi.
Yani benzin pahalanmış olsa da diğer ürünler ve hizmetler çok daha hızlı pahalandı.
Basit örnekle anlatmak gerekirse
Konuyu anlamak için basit bir hesap yapmak yeterli.
2000 yılında:
- Benzinin litre fiyatı yaklaşık 0,80 Euro idi.
- 100 Euro ile yaklaşık 125 litre benzin alınabiliyordu.
Bugün:
- Benzinin litre fiyatı yaklaşık 1,73 Euro seviyesinde.
- 100 Euro ile yaklaşık 57 litre benzin alınabiliyor.
İlk bakışta bugün daha az benzin alınabildiği için fiyatın çok arttığı düşünülebilir. Ancak ekonomistler burada enflasyona dikkat çekiyor.
Eğer benzin fiyatı da diğer ürünler gibi enflasyon kadar artsaydı, bugün litre fiyatının yaklaşık 2,20 Euro olması gerekirdi.
Ama fiyat 1,73 Euro civarında kaldığı için benzin, genel fiyat artışına göre daha yavaş pahalandı.
Bu nedenle uzmanlar benzinin “reel olarak daha ucuz” olduğunu söylüyor.
Dizel için durum farklı
Benzinin aksine dizel yakıtın fiyatı çok daha hızlı yükseldi. Aynı dönemde dizel fiyat endeksi yaklaşık iki katına çıktı.
Bunun en önemli nedeni dizelin sadece otomobillerde değil, aynı zamanda:
- kamyon taşımacılığında
- sanayide
- tarımda
- ısınmada
yoğun şekilde kullanılması.
Talep yüksek olduğu için dizel fiyatları krizlere daha hızlı tepki veriyor.
İran krizi fiyatları yeniden yükseltti
Son haftalarda yakıt fiyatlarındaki uzun vadeli tabloyu Orta Doğu’daki gelişmeler de etkiliyor.
2026 Şubat sonunda başlayan İran krizi sonrası:
- benzin fiyatı yaklaşık yüzde 20 arttı
- dizel fiyatı yaklaşık yüzde 25 yükseldi
Şu anda Avusturya’da ortalama fiyatlar:
- Benzin: yaklaşık 1,73 Euro
- Dizel: yaklaşık 1,92 Euro
Avrupa dizel üretiminde yetersiz
Uzmanlara göre Avrupa’nın bir başka sorunu da dizel üretiminin yeterli olmaması.
Avrupa rafinerileri genellikle benzini fazla üretirken, dizel için ithalata bağımlı kalıyor. Bu nedenle küresel krizler ve tedarik sorunları dizel fiyatlarını benzine göre daha hızlı etkiliyor.
