Araçlarda dijital hizmetlerin hızla yaygınlaşması, sürücüler için yeni maliyetler ve belirsizlikler doğuruyor. Avusturya Otomobil, Motosiklet ve Tur Kulübü ÖAMTC, otomobil üreticilerinin sunduğu dijital hizmetlerde fiyatlandırma ve ürün yapısının şeffaf olmadığını belirterek, tüketiciler adına kapsamlı bir uyarıda bulundu.
ÖAMTC tarafından yapılan incelemede, navigasyon, uzaktan erişim, uygulama kontrolü ve araç verilerine uzaktan ulaşım gibi birçok dijital özelliğin ek ücret karşılığında sunulduğu tespit edildi. Bu durumun, hem maliyetlerin öngörülebilirliğini zorlaştırdığı hem de araçların ikinci el değerini olumsuz etkileyebileceği vurgulandı.
“Gerçek maliyet anlaşılmıyor”
Araştırmayı yürüten ÖAMTC teknik uzmanı Steffan Kerbl, ortaya çıkan tabloyu karmaşık olarak tanımladı. Kerbl’e göre sürücüler, dijital hizmetlerin gerçek maliyetini ve sunduğu faydayı net biçimde değerlendiremiyor. Fiyatlandırma, hizmet süresi ve içerik konusunda açık bilgiye erişim çoğu zaman mümkün olmuyor.
İnceleme, üreticiler arasında büyük farklılıklar olduğunu da ortaya koydu. Bazı markalar uzaktan erişim hizmetlerini on yıla kadar ücretsiz sunarken, bazıları çok daha kısa sürede ücret talep etmeye başlıyor. Bazı üreticiler ise ücretsiz kullanım süresini hiç açıkça belirtmiyor. İncelenen markalar arasında yalnızca NIO’nun bu hizmetleri süresiz ücretsiz sunduğu belirtildi.
Abonelik ücretleri belirsiz
Sorun yalnızca kullanım süresiyle sınırlı değil. Navigasyon ve bilgi-eğlence hizmetlerinde ücretsiz dönemler üç ay ile birkaç yıl arasında değişiyor. Ücretsiz sürenin ardından uygulanacak ücretlerin ise aylık ya da yıllık olarak farklı şekillerde belirlendiği, paket içeriklerinin net olmadığı ifade ediliyor. ÖAMTC’ye göre bazı üreticiler, ücret bilgisini ancak ücretsiz sürenin bitimine kısa süre kala paylaşıyor.
Ayrıca birçok uygulamanın kullanıcı dostu olmadığı ve önemli bilgilerin bilinçli olarak geri planda bırakıldığı da eleştiriler arasında yer aldı.
Üçüncü taraf uygulamalar öne çıkıyor
Araştırmada, özellikle elektrikli araç kullanıcıları için geliştirilen üretici dışı uygulamalar da incelendi. Bu uygulamaların, şarj planlaması ve şarj sürecinin izlenmesi gibi konularda benzer işlevler sunduğu, çoğu zaman daha esnek ve uygun fiyatlı olduğu belirtildi. Ancak tamamen ücretsiz çözümlerin sınırlı kaldığı, gelişmiş özellikler için bu uygulamalarda da ücretli abonelik gerektiği vurgulandı.
ÖAMTC’den net talepler
ÖAMTC, güvenli sürüş ve araç kullanımına doğrudan etki eden dijital hizmetlerin, aracın tüm kullanım ömrü boyunca ücretsiz olması gerektiğini savunuyor. Buna güvenlik güncellemeleri ve araç teşhis bilgileri de dahil. Konfor odaklı hizmetlerde ise fiyatların ve hizmet kapsamının açık ve önceden erişilebilir olması talep ediliyor.
Kulüp ayrıca, dijital aboneliklerin araç satışı sırasında kaybolmaması gerektiğini vurguluyor. Ödenmiş hizmetlerin ya yeni araca aktarılabilmesi ya da araçla birlikte yeni kullanıcıya devredilebilmesi gerektiği belirtiliyor.
ÖAMTC, ikinci el araç alım ve satımında da sürücüleri uyarıyor. Araç satışı sırasında tüm uygulama bağlantılarının sıfırlanması, alıcıların ise önceki bağlantıların tamamen kaldırıldığından emin olması gerektiği ifade ediliyor. Aksi halde kişisel verilere izinsiz erişim riski doğabileceği belirtiliyor.
Son olarak ÖAMTC, Avrupa genelinde araç verilerinin kullanımı konusunda tüketici dostu ve net bir düzenleme yapılması çağrısında bulunuyor.
