Avusturya’da temel gıda fiyatları yükselmeye devam ederken, marketlerdeki gizli zam yöntemleri de tartışma konusu oldu. Arbeiterkammer’in fiyat raporuna göre, son bir yılda sirke fiyatı yüzde 40, 2021’e kıyasla ise yüzde 88 oranında arttı. Uzmanlar, tüketicilerin farkında olmadan daha az ürün için daha fazla para ödediğini belirtiyor.
Gramaj Azaldı, Fiyat Arttı
Tüketici örgütü Foodwatch’ın “en aldatıcı ürün” ödülü bu yıl Milka’ya verildi.
Nedeni: Aynı çikolata, 10 gram hafifletilip 50 sent daha pahalıya satıldı.
Bu uygulama, “Shrinkflation” (gramaj azaltarak zam yapma) olarak biliniyor.
Benzer bir örnek Iglo markasında da görüldü. Firmanın somon paketleri 250 gramdan 220 grama düşürülmüş, etiketlerde bu değişiklik belirtilmemişti. Tüketici derneği VKI’nin açtığı dava sonucu, mahkeme şirketi yanıltıcı ticaret nedeniyle suçlu buldu.
VKI uzmanı Teresa Bauer, bu durumu fark etmenin ipuçlarını şöyle sıraladı:
“Bir ürün aniden yeni tasarımla veya ‘limited edition’ ibaresiyle çıkıyorsa, içerik miktarı değişmiş olabilir. Kilogram başına fiyatı karşılaştırmak en güvenli yoldur.”
Kalite Yerine Aroma: “Skimpflation” Alarmı
Bazı firmalar ise miktarı sabit tutup, içeriği ucuzlatıyor.
Kahve paketlerinde daha az kahve, daha çok şeker veya katkı maddesi kullanılıyor.
Bu yönteme Skimpflation deniyor.
Bauer uyardı:
“Ambalajda ‘vanilya aromalı’ yazıyorsa, içinde gerçek vanilya bulunmayabilir. Görseldeki meyveler veya çiçekler de yanıltıcı olabilir.”
İndirim Oyunu: Yüzde 30’lar Göz Boyuyor
Avusturyalıların yüzde 40’ı alışverişini “indirim” dönemlerinde yapıyor.
Ancak birçok zincir, indirim öncesinde fiyatı artırarak tüketiciyi yanıltıyor.
Bu nedenle hükümet, 30 günün en düşük fiyatını referans alma kuralını getirmeye hazırlanıyor.
Sosyal Bakanlık, Billa, Hofer, Spar ve Lidl hakkında “gerçek dışı indirim” davaları açtı.
Davaların yıl sonuna kadar sonuçlanması bekleniyor.
Yeni Alışveriş Modelleri Yükselişte
Bazı tüketiciler yüksek fiyatlardan kaçmak için online alışverişe yöneliyor.
Ancak uzmanlara göre bu yöntem de her zaman avantaj sağlamıyor.
Teslimat ücretleri, gizli fiyat farkları ve ani satın almalar, tasarrufu engelleyebiliyor.
Öte yandan, Viyana’da açılan kooperatif market Mila, farklı bir sistem sunuyor.
Sadece üyelerin alışveriş yapabildiği bu markette fiyatlar sabit, personel gideri yok.
Üyeler ayda birkaç saat gönüllü çalışarak şeffaf fiyat sistemine katkı sağlıyor.
Sendikadan “Fiyat Denetim Komisyonu” Çağrısı
Yükselen gıda fiyatlarına karşı ÖGB, yeni bir “Anti-Teuerungskommission” (fiyat artışlarını denetleme komisyonu) kurulmasını talep etti.
Komisyonun amacı, fiyat hareketlerini izlemek ve vatandaş şikayetlerini değerlendirmek olacak.
Ancak sanayi temsilcileri, bu adımı “ek bürokrasi” olarak nitelendirerek eleştirdi.
Özetle:
Market raflarındaki oyunlar, indirim etiketleri ve ambalaj değişimleri arasında tüketicinin işi hiç kolay değil.
Uzmanlara göre tasarrufun anahtarı, fiyat karşılaştırması ve bilinçli alışveriş planlamasında gizli.
