Yeni yayımlanan kapsamlı bir araştırma, uyku sorunlarının beynin biyolojik yaşını hızlandırabileceğini ortaya koydu. İsveç’teki Karolinska Enstitüsü tarafından yürütülen çalışma, kötü uyku kalitesine sahip kişilerin beyinlerinin, gerçek yaşlarına kıyasla daha yaşlı göründüğünü gösteriyor. Araştırma sonuçları, bilim dergisi eBioMedicine'de yayımlandı.
Beyin, kötü uykudan bir yıl daha yaşlı görünebilir
27.500 kişi üzerinde yapılan araştırmada katılımcıların beyinleri MRI yöntemleriyle incelendi ve yapay zekâ ile “biyolojik beyin yaşı” hesaplandı.
Katılımcıların uyku kalitesi; uyku süresi, uykusuzluk, horlama, gün içi yorgunluk ve kişinin kronotipi gibi beş faktöre göre değerlendirildi.
Araştırmayı yöneten Abigail Dove, sonuçları şöyle özetliyor:
“Sağlıklı uyku puanındaki her bir düşüş, beyin yaşını yaklaşık altı ay artırıyor. Kötü uyuyan kişilerin beyinleri, ortalama olarak gerçek yaşlarından bir yıl daha yaşlı görünüyor.”
Neden? Hafif iltihaplanma etkili olabilir
Uzmanlar, uyku bozukluklarının vücutta hafif düzeyde iltihaplanmayı artırdığını ve bunun beynin yaşlanmasına katkıda bulunduğunu belirtiyor. İncelemeye göre bu iltihaplanma, uyku ile beyin yaşlanması arasındaki ilişkinin yüzde 10’undan fazlasını açıklıyor.
Demans riskiyle bağlantı
Kötü uyku alışkanlıkları uzun süredir demans gelişimiyle ilişkilendiriliyor. Ancak hâlâ kesin yanıt yok:
Kötü uyku demans riskini artırıyor mu, yoksa demansın ilk belirtisi mi?
Bu çalışma, kötü uykunun beyin yaşlanmasını hızlandırabileceğini ilk kez bu kadar net biçimde göstermiş oldu.
Diğer olası nedenler
Araştırmacılar, beyin yaşlanmasını hızlandırabilecek diğer mekanizmalara da dikkat çekiyor:
- Uykuda aktif olan beyin temizleme sisteminin bozulması,
- Kötü uykuya bağlı kalp-damar sağlığının zayıflaması,
- Stres ve hormon sistemlerinde oluşan değişiklikler.
Sınırlamalar
Araştırmanın verileri UK Biobank’tan toplandı. Bu gruptaki katılımcıların genel nüfusa göre daha sağlıklı olması, sonuçların tüm toplum için birebir geçerli olmayabileceği anlamına geliyor. Ayrıca uyku verileri tamamen kişilerin kendi beyanlarına dayanıyor.
