Kış aylarında günlerin kısalması ve güneş ışığının azalması, her yıl milyonlarca insanı etkileyen mevsimsel depresyona yol açıyor. Özellikle Kuzey Avrupa ülkelerinde ve Kuzey Kutbu’na yakın bölgelerde uzun, karanlık günler bu durumu daha da belirgin hâle getiriyor.
Norveç, İsveç ve Finlandiya’daki uzmanlara göre güneş ışığının azalması; enerji düşüklüğü, iştahsızlık, isteksizlik ve yoğun üzüntü gibi belirtilerin ortaya çıkmasında büyük rol oynuyor.
“Işık doğrudan beyin kimyasını etkiliyor”
Hamburg doğumlu ve Uppsala Üniversitesi’nde çalışan nörobilim uzmanı Prof. Christian Benedict, ışığın duygu düzenleyici etkisini şöyle açıklıyor:
“Işık, beynin serbest bıraktığı serotonin düzeyini artırır. Serotonin, iyi hissetmeyi ve olumlu ruh hâlini destekleyen çok önemli bir kimyasal habercidir.”
Uzmanlara göre bu nedenle kış aylarında güneş ışığının azalması, beynin doğal ritmini değiştirerek ruh hâlini olumsuz etkileyebiliyor.
Işık tedavisi, hareket ve sosyal temas: Etkili yöntemler
Kış depresyonuyla mücadelede en çok önerilen yöntemlerin başında ışık tedavisi geliyor. Güneş ışığını taklit eden özel cihazlar, serotonin artışını destekleyerek ruh hâlini iyileştirmeye yardımcı oluyor.
Max-Planck Psikiyatri Enstitüsü Klinik Bölüm Başkanı Prof. Peter Falkai, kış bunalımıyla mücadelede bazı takviyelerin etkisinin kanıtlanmadığını belirterek uyarıyor:
“Psikolojik etkisi bilimsel olarak gösterilmemiş takviyelerdense spor yapmak çok daha yararlıdır.”
Bu nedenle uzmanlar, özellikle kış aylarında:
- düzenli yürüyüş,
- spor salonu,
- temiz havada hareket,
- gün ışığıyla temas,
- arkadaşlarla ve aileyle sosyal bağ kurma
gibi aktivitelerin önemine dikkat çekiyor.
Kışın içe kapanmak tehlikeli
Uzmanlar ayrıca sosyal izolasyonun kış depresyonunu ağırlaştırabileceği konusunda uyarıyor. Evde uzun süre yalnız kalmak, ruh hâlindeki düşüşü daha da derinleştirebiliyor.
Kimi ülkelerde insanlar buzlu göllerde yüzme gibi uç noktalarda etkinlikler yaparak kışın hareketli kalmayı tercih ediyor; ancak uzmanlara göre asıl önemli olan düzenli ve sürdürülebilir aktivite.
