Tübingen ve Würzburg üniversitelerindeki araştırmacılar, günlük hayatta sıkça tüketilen maddelerin – özellikle kafeinin – antibiyotiklerin bakteri üzerindeki etkisini nasıl değiştirdiğini inceledi. Çalışmanın odağında, insan ve hayvanların bağırsaklarında doğal olarak bulunan E. coli bakterisi yer aldı.
E. coli’nin çoğu türü zararsız olsa da bazıları ishal ve idrar yolu enfeksiyonları gibi hastalıklara yol açabiliyor. Yeni çalışma, kafeinin bu bakterilerde beklenmedik bir savunma tepkisini tetiklediğini ortaya koyuyor.
Kafein, bakteride savunma kalkanı oluşturuyor
Bilimsel dergi PLOS Biology’de yayımlanan bulgulara göre kafein, E. coli içinde bulunan Rob adlı gen düzenleyici proteini harekete geçiriyor. Bu protein devreye girdiğinde bakteri hücresinde bir dizi biyolojik süreç başlıyor ve sonuç olarak hücre zarındaki bazı taşıyıcı yapılar değişiyor.
Bunun sonucunda:
- Antibiyotikler bakterinin içine daha az girebiliyor,
- Böylece ilaçların etkisi belirgin şekilde azalıyor.
Araştırmaya göre kahve, kola ve enerji içecekleri bu etkiyi tetikleyebiliyor.
Direnç gelişimini dolaylı olarak artırabilir
Araştırmanın en dikkat çekici tarafı, kafeinin doğrudan antibiyotik direnci oluşturmadığı, ancak bakterileri antibiyotiklere karşı daha az hassas hâle getirdiği. Bu durum uzun vadede dirençli bakteri türlerinin ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.
Çalışma yürütücülerinden Dr. Ana Rita Brochado, bu tür ince değişimlerin “direnç oluşumunda beklenenden daha büyük rol oynayabileceğini” söylüyor.
Çünkü bakteriler yalnızca genetik değişimlerle değil, aynı zamanda çevredeki maddelerle de davranışlarını hızlı şekilde uyarlayabiliyor.
Her bakteri aynı etkiyi göstermiyor
Araştırmada aynı etkiye sahip olup olmadığı merak edilen Salmonella enterica’da kafeinin benzer bir savunma tepkisi oluşturmadığı görüldü.
Bu sonuç, birbirine yakın bakteriler arasında bile küçük biyokimyasal farkların kritik sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.
Uzmanlar uyarıyor: Tedavi sırasında kafeinden kaçınmak daha güvenli olabilir
Bilim insanlarına göre bu bulgular, antibiyotik direnciyle mücadelede beslenme alışkanlıklarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini ortaya koyuyor.
Araştırma ekibinin önerisi açık:
Antibiyotik tedavisi sırasında kafein tüketimini azaltmak, ilacın etkinliği için daha güvenli olabilir.
