Kanser, ağırlıklı olarak ileri yaşlarda görülmeye devam etse de son araştırmalar 50 yaşın altındaki yetişkinlerde bazı kanser türlerinin giderek yaygınlaştığını ortaya koyuyor. İngiltere, ABD ve Hollanda'dan elde edilen veriler özellikle bağırsak, böbrek ve rahim kanserindeki artışa dikkat çekiyor. Uzmanlar, beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzının etkili olabileceğini belirtirken artışın nedenleri henüz tam olarak açıklanamıyor.
Üç ülkede dikkat çekici artış
Dünya Kanser Araştırma Fonu (WCRF) tarafından değerlendirilen veriler, genç yetişkinlerde kanser görülme sıklığının bazı türlerde ileri yaş gruplarına kıyasla daha hızlı arttığını gösterdi.
Araştırmada İngiltere'de yedi, ABD'de beş ve Hollanda'da dört kanser türünde belirgin artış tespit edildi.
Özellikle 50 yaşın altındaki kişilerde bağırsak, böbrek ve rahim kanseri vakalarının yükselmesi, araştırmacıları bu gelişmenin arkasındaki nedenleri incelemeye yöneltti.
Bağırsak kanseri iki katından fazla arttı
İngiltere'de 2001 ile 2023 yılları arasında 50 yaş altındaki kişilerde bağırsak kanseri görülme sıklığı, 100 bin kişide 3,9 vakadan 8,4 vakaya yükseldi.
Aynı dönemde genç erkeklerde prostat kanseri görülme sıklığı 100 binde 1'den 3,6'ya çıktı. Bu, yaklaşık 3,6 katlık artış anlamına geliyor.
Rahim ve böbrek kanserlerinde de görülme sıklığı yaklaşık iki katına yükseldi. Meme kanserinde ise 100 bin kişide 42 olan vaka oranı 47,5'e ulaştı.
ABD'de de benzer bir tablo ortaya çıktı. Böbrek kanseri görülme sıklığı 2000 ile 2023 yılları arasında 100 binde 2,5'ten 5,3'e yükseldi. Bağırsak, rahim ve pankreas kanserlerinde yüzde 50'nin üzerinde artış kaydedildi.
Uzmanlar yaşam tarzına dikkat çekiyor
Araştırmacılar, genç yaşlarda kanser vakalarının artmasında birden fazla etkenin rol oynayabileceğini değerlendiriyor.
Özellikle fazla kilo, sağlıksız beslenme, hareketsizlik, alkol ve tütün tüketimi üzerinde duruluyor. Hava kirliliği ve bazı kimyasal maddelere maruz kalmanın da olası etkileri araştırılıyor.
WCRF verilerine göre kanser vakalarının yaklaşık yüzde 40'ı değiştirilebilir risk faktörleriyle bağlantılı.
Ancak uzmanlar önemli bir ayrıntının altını çiziyor: Bu risk faktörleriyle bağlantı bulunması, gençlerdeki kanser artışının yalnızca yaşam tarzından kaynaklandığı anlamına gelmiyor.
Genetik yatkınlık, çevresel koşullar ve henüz belirlenemeyen başka etkenler de araştırılıyor.
Erken teşhis de rakamları etkiliyor
Kanser vakalarının artmasında gelişen tanı yöntemlerinin de payı olabileceği belirtiliyor.
Günümüzde daha fazla insan sağlık kontrollerine başvuruyor ve gelişmiş görüntüleme yöntemleri sayesinde hastalıklar geçmişe göre daha erken tespit edilebiliyor.
Ancak araştırmacılara göre yalnızca erken teşhis olanaklarının gelişmesi, bazı kanser türlerinde görülen belirgin artışı açıklamaya yetmiyor.
Uzmanlardan ciddi uyarı
Belfast Queen's Üniversitesi'nden kanser araştırmacısı Prof. Mark Lawler, gençlerdeki artışı acilen ele alınması gereken ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendirdi.
Lawler, gerekli önlemler alınmadığı takdirde kanser vakalarının daha da artabileceği uyarısında bulundu.
Dünya Kanser Araştırma Fonu'ndan Giota Mitrou ise her istatistiğin arkasında beklenmedik bir yaşta kanser teşhisi alan bir insan ve bu durumdan etkilenen bir aile bulunduğunu hatırlattı.
Uzmanlara göre genç yetişkinlerde kanserin neden daha sık görüldüğünü anlamak, gelecekteki koruyucu sağlık politikaları açısından büyük önem taşıyor.
250 bin kişinin katılacağı araştırma
İngiltere'deki King's College London bünyesinde, 250 bin kişinin katılımıyla kapsamlı bir araştırma yapılması planlanıyor.
Cancer Research UK desteğiyle yürütülecek çalışmada özellikle genç yetişkinlerde bağırsak kanserinin neden arttığı incelenecek.
Araştırmacılar, beslenme alışkanlıklarından çevresel etkenlere kadar birçok olası nedenin daha ayrıntılı değerlendirilmesini hedefliyor.
Akciğer kanserinde olumlu gelişme
Araştırmada dikkat çeken olumlu bir sonuç da bulunuyor.
İngiltere, ABD ve Hollanda'da 50 yaş altındaki kişilerde akciğer kanseri görülme sıklığının azaldığı belirlendi.
Uzmanlar bu gelişmeyi sigara kullanımındaki uzun vadeli düşüşle ilişkilendiriyor.
Kanser hâlâ ileri yaşlarda daha yaygın
Araştırmacılar, sonuçların gereksiz paniğe neden olmaması gerektiğini de vurguluyor.
Kanser vakalarının büyük bölümü hâlâ ileri yaşlarda ortaya çıkıyor. Kanser teşhisi konulan kişilerin ortanca yaşı 60'ın üzerinde bulunuyor.
Bununla birlikte 50 yaş altındaki yetişkinlerde bazı kanser türlerinin giderek yaygınlaşması, erken teşhis ve koruyucu sağlık önlemlerinin önemini artırıyor.
Uzmanlar, kalıcı bağırsak alışkanlığı değişiklikleri, dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı veya geçmeyen şikâyetlerin yaşa bakılmaksızın doktor tarafından değerlendirilmesini öneriyor.
