Avusturya’da tek kullanımlık içecek kutuları ve PET şişeler için uygulanan yeni depozito sistemi bir yılı geride bırakırken, konunun yalnızca çevresel değil sosyal bir boyutu da olduğu ortaya çıktı.
Temsili bir araştırmaya göre ülkede yaklaşık 225 bin ila 228 bin kişi, kamusal alanda bilinçli şekilde depozitolu şişe ve kutu toplayarak gelirini artırmaya çalışıyor.
Yüzde Dördü Bilinçli Olarak Arıyor
Araştırmaya katılanların yüzde dördü, kamusal alanda özellikle depozitolu şişe ve kutu aradığını belirtti. Gerekçeler arasında düşük emekli maaşı, yetersiz gelir, işsizlik ve aile geçimine katkı sağlama gibi nedenler öne çıktı.
Katılımcıların yüzde 14’ü düşük emekli maaşını, yüzde 13’ü yetersiz çalışma gelirini, yüzde altısı işsizliği gerekçe gösterdi. Yüzde sekizi ise aileyi geçindirme veya çocukların ve torunların isteklerini karşılama amacıyla topladığını ifade etti.
Çöplerin Yanı ve İçleri
Depozito toplama en çok sokakta (yüzde 78) ve çöp kutularının yanında (yüzde 39) gerçekleşiyor.
Yüzde beşlik bir kesim çöp kutularının içine uzandığını, yine yüzde beşi ise doğrudan çöp konteynerlerini boşalttığını belirtti.
Araştırma sonuçlarına göre depozito toplayan kişiler artık kamusal alanın görünür bir parçası haline geldi. Katılımcıların yüzde 70’i bu durumu düzenli olarak gözlemlediğini söyledi.
Toplumun yaklaşımı ise çoğunlukla anlayışlı:
- Yüzde 29 olumlu bakıyor,
- yüzde 34 acıma duygusu taşıyor,
- yüzde dokuz görmezden geliyor,
yalnızca yüzde iki olumsuz değerlendiriyor.
“Depozito Yanına Bırakılsın” Girişimi
Katılımcıların yüzde 57’si depozitolu şişelerin çöp kutusunun yanına bırakılmasını destekliyor. Yüzde 22’si özel düzenekler istiyor. Yalnızca yüzde sekiz bu durumdan rahatsız olduğunu belirtiyor.
Bu çerçevede “Depozito yanına bırakılır” adlı sosyal girişim Avusturya’da da başlatıldı. Amaç, boş şişe sahiplerini bunları çöpün içine değil yanına bırakmaya teşvik etmek.
Bazı kentlerde çöp kutularına depozito halkaları yerleştirildi. Ancak Viyana’da böyle bir uygulama planlanmıyor. Belediye yetkilileri, bu sistemin şehir temizliğine katkı sağlamadığını ve ek maliyet getirdiğini savunuyor.
