Çocuklar ve gençlerin cep telefonu, oyun konsolu ve diğer dijital ekranlar karşısında geçirdiği sürenin, kalp ve damar sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yarattığı ortaya konuldu. Danimarka’da yapılan güncel bir araştırmaya göre, ekran başında geçirilen boş zaman arttıkça tansiyon, kolesterol ve insülin değerleri gibi kardiyometabolik risk göstergeleri olumsuz yönde değişiyor. Çalışmanın sonuçları Avusturya Çocuk ve Gençlik Sağlığı Derneği tarafından kamuoyuyla paylaşıldı.
Araştırmaya göre günlük ekran süresine eklenen her bir saat, çocuk ve gençlerin sağlık değerlerinde ölçülebilir olumsuzluklara yol açıyor. Günde üç saatlik ek ekran süresinin ise birden fazla kalp ve damar risk faktörünü belirgin şekilde artırdığı tespit edildi.
Riskin temeli çocuklukta atılıyor
Uzmanlar, kalp ve damar hastalıklarının dünya genelinde en yaygın hastalık ve erken ölüm nedenleri arasında yer aldığını vurguluyor. Araştırmacılara göre bu hastalıkların temeli çoğu zaman çocukluk döneminde atılıyor. Özellikle yüksek tansiyon, kan yağları ve insülin dengesizliği gibi risk etkenleri, ilerleyen yaşlarda ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlıyor.
Çalışma, bu risklerin artık daha erken yaşlarda görülmeye başladığını da ortaya koyuyor.
Uykusuzluk riski daha da artırıyor
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise uyku düzeninin etkisi oldu. Geç saatlerde uykuya dalan ve yeterince uyumayan çocuklarda, ekran süresinin olumsuz etkilerinin daha güçlü olduğu belirlendi. Aynı ekran süresine sahip çocuklar arasında, daha az uyuyanların sağlık göstergelerinin daha kötü olduğu tespit edildi.
Uzmanlar, bu ilişkinin hareketsiz yaşam gibi diğer yaşam biçimi etkenlerinden bağımsız olarak da geçerli olduğunu ifade ediyor. Araştırma doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmasa da, ekran kullanımı, uyku düzeni ve fiziksel sağlık arasındaki güçlü bağlantıya dikkat çekiyor.
Ailelerin rolü belirleyici
Uzmanlara göre ailelerin çocukların ekran kullanımı üzerinde sanıldığından daha fazla etkisi bulunuyor. Ekranla ilk tanışma zamanı, kullanılan içerikler ve günlük süre büyük ölçüde ebeveynler tarafından şekillendiriliyor. Uzmanlar, ailelerin çocuklara örnek olmasının, birlikte içerik izlenmesinin ve ekran süreleri için net kurallar konulmasının önemine dikkat çekiyor.
Ayrıca ekran süresine alternatif olarak ortak etkinlikler, oyunlar ve fiziksel hareket içeren faaliyetlerin teşvik edilmesi öneriliyor.
