Hastalıkların belirtileri her zaman tipik şekilde ortaya çıkmıyor. Göğüs ağrısı, baş dönmesi, halsizlik, karın ağrısı veya nefes darlığı gibi birçok farklı hastalıkta görülebilen şikâyetler, bazı ciddi rahatsızlıkların ilk aşamada fark edilmesini zorlaştırabiliyor.
Akciğer embolisi
Akciğer damarlarından birinin kan pıhtısıyla tıkanması olan akciğer embolisi, gözden kaçabilen ciddi hastalıklardan biri. Nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi belirtiler başka rahatsızlıklarla karıştırılabiliyor.
583 tanı hatasının incelendiği bir araştırmada akciğer embolisi, en sık gözden kaçırılan veya tanısı geciken hastalıkların başında yer aldı. JAMA Network
İnme
İnme her zaman yüz felci, konuşma bozukluğu veya belirgin güç kaybıyla başlamayabiliyor. Bazı vakalarda baş dönmesi, denge kaybı veya daha belirsiz belirtiler ön plana çıkabiliyor.
Acil servislerdeki tanı hatalarını inceleyen kapsamlı bir değerlendirmede inme, ciddi sonuçlara yol açabilen yanlış tanılar arasında en önemli hastalıklardan biri olarak gösteriliyor.
Kalp krizi
Kalp krizi de her hastada klasik biçimde şiddetli göğüs ağrısıyla ortaya çıkmayabiliyor. Bu nedenle bazı vakalarda doğru tanıya ulaşılması gecikebiliyor.
Araştırmalarda kalp krizi ve akut koroner sendrom, tanısı gözden kaçabilen önemli kalp-damar hastalıkları arasında yer alıyor.
Kanserler
Özellikle hastalığın erken döneminde belirtilerin hafif veya başka rahatsızlıklarla açıklanabilir olması kanser tanısının gecikmesine neden olabiliyor.
Bir araştırmada akciğer, kalın bağırsak ve meme kanseri sık gözden kaçırılan tanılar arasında yer aldı. Hastanede yatan yetişkinleri kapsayan başka bir sistematik incelemede de ayrıntılı olarak değerlendirilebilen zararlı tanı hataları arasında kanserler öne çıktı.
Zatürre ve ciddi enfeksiyonlar
Zatürre, sepsis ve bazı diğer enfeksiyonlar da tanı hatalarının önemli bir bölümünü oluşturuyor. Özellikle belirtilerin başka hastalıklarla örtüşmesi değerlendirmeyi zorlaştırabiliyor.
Birinci basamak sağlık hizmetlerindeki araştırmalarda zatürre, idrar yolu enfeksiyonları ve diğer enfeksiyonlar gözden kaçırılan tanılar arasında bulunuyor.
Apandisit de gözden kaçabiliyor
Karın ağrısının çok sayıda farklı nedeni olması nedeniyle apandisit de ilk değerlendirmede her zaman kolaylıkla belirlenemeyebiliyor. Özellikle belirtilerin klasik olmadığı vakalarda başka mide-bağırsak, ürolojik veya jinekolojik hastalıklarla ayırıcı tanı gerekebiliyor.
Araştırmada beş hastalık dikkat çekiyor
2024’te BMJ Quality & Safety dergisinde yayımlanan ABD verilerine dayalı çalışmada, yanlış veya gecikmiş tanı nedeniyle ortaya çıkan ciddi zararların önemli bir bölümünün inme, sepsis, zatürre, toplardamar pıhtıları/akciğer embolisi ve akciğer kanseri ile bağlantılı olduğu hesaplandı. Bu beş hastalık, araştırmadaki ciddi zararların yaklaşık yüzde 38,7’sini oluşturuyordu. Bu oranların ABD verilerine dayandığını ve doğrudan Avusturya’ya uygulanamayacağını belirtmek gerekiyor.
Uzmanlık literatürünün ortaya koyduğu temel nokta ise şu: Tek bir belirti üzerinden kişinin kendi kendine teşhis koyması doğru değil. Şikâyetlerin devam etmesi, kötüleşmesi veya yeni belirtilerin ortaya çıkması durumunda yeniden tıbbi değerlendirme gerekebilir.
