Avusturya’da içecek şişeleri ve kutular için uygulanan depozito sistemi bir yılını doldurdu. Plastik şişe ve metal kutular için 25 sent depozito alınmasıyla hedeflenen geri dönüşüm artışı büyük ölçüde sağlandı. Çevre açısından olumlu sonuçlar ortaya çıkarken, sistem herkes için sorunsuz ilerlemiyor.
Geri dönüşüm oranı yükseldi
Depozito sisteminin temel amacı, ambalajların daha fazla geri toplanmasıydı. Yetkililere göre bu hedefe ulaşıldı. Kullanılmış şişe ve kutuların büyük bölümü artık geri getiriliyor ve bu durum çevre kirliliğinin azalmasına katkı sağlıyor. Yapılan anketlere göre, Avusturya’da yaşayanların yaklaşık yüzde 75’i sistemi olumlu buluyor.
Küçük esnaf için mali yük ağır
Sistemin en çok zorladığı kesimlerden biri ise küçük marketler oldu. Linz-Urfahr’daki bir market sahibi, depozito sistemi için yaklaşık 250 bin avro yatırım yapmak zorunda kaldığını belirtiyor. Ancak her iade edilen plastik şişe başına aldığı ücret yalnızca 3 sent.
Esnafa göre sistem, müşteri yoğunluğu yüksek olan büyük marketler için avantajlıyken, küçük işletmelerde maliyetlerin geri dönüşü uzun zaman alıyor. Buna rağmen bazı işletmeler, iade makinelerinin mağazaya ek müşteri çektiğini ve dolaylı olarak satışları artırdığını ifade ediyor.
Üst Avusturya’da iade oranı yüzde 80
Üst Avusturya eyaletinde depozito sisteminin sonuçları dikkat çekici. Geçen yıl bölgede depozitolu şişe ve kutuların yaklaşık yüzde 80’i geri getirildi. Bu, 3,5 milyon ambalaj ve yaklaşık 900 bin avro değerinde bir iade anlamına geliyor.
Lojistik ve toplama sorunları sürüyor
Sistemde hâlâ lojistik aksaklıklar yaşanıyor. Normal şartlarda boş ambalajların haftada bir kez toplanması gerekirken, bu sürecin her zaman düzenli işlemediği belirtiliyor.
Depozito sistemi, geri dönüşüm merkezlerini de etkiledi. Üst Avusturya’daki atık toplama merkezlerine artık yalnızca her beş şişeden biri ulaşıyor. Bu durum, söz konusu merkezlerin her yıl yaklaşık 600 bin avro gelir kaybına uğramasına yol açıyor.
Görme engellilerden eleştiri
Sisteme yönelik eleştirilerden biri de görme engelli derneklerinden geldi. Depozito makinelerinin ve şişe üzerindeki işaretlerin, görme engelli bireylerin kullanımına uygun olmadığı ifade ediliyor.
Yetkililer, bu konuda adım atılacağını duyurdu. Sesli yönlendirme sistemleri üzerinde çalışmalar sürüyor. Bu yıl içinde bazı şehirlerdeki depozito makinelerinin, görme engellilere yönelik akustik yazılımlarla donatılması planlanıyor.
