Avusturya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (WIFO) Başkanı Gabriel Felbermayr, ülkenin mevcut emeklilik sisteminin ekonomik gelişmelere ve demografik değişimlere fazla bağımlı olduğunu belirterek yeni bir model önerdi. Felbermayr, emeklilik güvencesinin güçlendirilmesi için çalışanların primlerinin bir bölümünün sermaye piyasalarında değerlendirilmesini savundu.
Avusturya’da emeklilik sisteminin geleceği yeniden tartışmaya açıldı. WIFO Başkanı Gabriel Felbermayr, salı günü düzenlenen basın toplantısında mevcut sistemin uzun vadeli sürdürülebilirliği konusunda önemli değerlendirmelerde bulundu.
Felbermayr’a göre Avusturya’nın ağırlıklı olarak çalışanların ödediği primlerle emeklilerin maaşlarının finanse edildiği mevcut sistemi, ülkenin ekonomik performansına, doğum oranlarına ve göç hareketlerine doğrudan bağımlı.
Emeklilik Primleri Yatırıma Dönüştürülebilir
WIFO tarafından Avusturya Sigorta Şirketleri Birliği (VVO) için hazırlanan araştırmada, mevcut sisteme sermaye birikimine dayalı bir modelin kademeli olarak eklenmesi öneriliyor.
Bu modelde çalışanların emeklilik için yatırdığı primlerin bir bölümü sermaye piyasalarında değerlendirilerek uzun vadeli birikim oluşturuluyor.
Araştırmayı hazırlayan WIFO uzmanı Thomas Url, bilimsel çalışmalarda emeklilik güvencesinde sermaye birikimine dayalı sistemin uygun payının yüzde 50 ile 70 arasında gösterildiğini belirtti.
Ancak bu oran, Avusturya’da alınmış bir karar veya açıklanmış bir uygulama hedefi değil.
İsveç Modeli Örnek Gösterildi
Felbermayr, Avusturya için İsveç’in emeklilik sistemini örnek gösterdi.
İsveç’te devlet emekliliği, sermaye piyasalarına dayalı unsurlarla desteklenirken sistem yaşam beklentisindeki değişikliklere göre de uyarlanıyor.
WIFO Başkanı, Avusturyalıların birikimlerini büyük ölçüde banka hesaplarında, tasarruf hesaplarında veya gayrimenkulde değerlendirdiğini belirterek sermaye piyasalarına karşı aşırı temkinli davranıldığını savundu.
WIFO araştırmasına göre 1958–2025 yılları arasında Avusturya’da hisse senedi piyasalarındaki yatırımların getirisi, mevcut emeklilik sisteminin hesaplanan getirisinden daha yüksek oldu.
Bununla birlikte sermaye piyasalarındaki yatırımların değer kaybetme riski bulunuyor ve geçmiş getiriler gelecekte aynı kazancın sağlanacağını garanti etmiyor.
Devlet emeklilik sisteminin gelirlerine kamu bütçesinden yapılan katkılar da dahil.
Sigorta Sektöründen Destek
Avusturya Sigorta Şirketleri Birliği de işveren destekli ve özel emeklilik sistemlerinin genişletilmesini istiyor.
VVO Genel Sekreteri Christian Eltner, Avusturya’daki devlet emekliliklerinin büyük ölçüde ülke ekonomisinin gücüyle finanse edildiğini belirtti.
Eltner’e göre sermaye piyasalarına dayalı ek bir sistem, yurt dışındaki ekonomik büyümeden de yararlanılmasını sağlayarak emeklilik güvencesini daha geniş bir ekonomik temele oturtabilir.
VVO Başkanı Gregor Pilgram ise mümkün olduğunca fazla kişinin erken yaşlardan itibaren özel ve işveren destekli emeklilik birikimi yapabilmesi gerektiğini savundu.
Emeklilik Sistemi Değişecek mi?
WIFO’nun önerileri henüz hükümet tarafından kabul edilmiş bir reform niteliği taşımıyor.
ÖVP, SPÖ ve NEOS koalisyonunun gündeminde emeklilik sisteminin uzun vadeli finansmanı bulunsa da çalışanların primlerinin zorunlu olarak sermaye piyasalarına aktarılmasına ilişkin somut bir hükümet kararı açıklanmış değil.
Dolayısıyla mevcut emeklilik maaşlarında veya prim sisteminde bu öneriye bağlı olarak yürürlüğe girmiş bir değişiklik bulunmuyor.
