Avusturya hükümeti, yükselen akaryakıt fiyatlarına karşı yeni bir fiyat freni uygulamaya hazırlanıyor. Planlanan düzenlemeyle sürücülerin litre başına yaklaşık 12 sent daha az ödeme yapması hedefleniyor. Ancak ekonomi uzmanları, uygulamanın kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede akaryakıt piyasasındaki rekabeti olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarıyor.
Avusturya genelinde perşembe günü motorinin ortalama litre fiyatı 2,239 avro, benzinin ise 1,939 avro seviyesindeydi. Bir yıl öncesine kıyasla motorin yüzde 32,6, benzin ise yüzde 18,2 pahalandı.
Enflasyonu 0,2 puan düşürebilir
Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (IHS) ekonomisti Sebastian Koch’a göre fiyat freni kısa vadede hayat pahalılığının etkisini azaltabilir.
Koch, uygulamanın enflasyon oranını yaklaşık 0,2 puan aşağı çekebileceğini hesaplıyor. Ancak aynı zamanda uygulamanın kamu açısından oldukça pahalı bir önlem olduğuna dikkat çekiyor.
Plan kapsamında akaryakıt fiyatlarının litre başına yaklaşık 12 sent düşürülmesi hedefleniyor.
Küçük akaryakıt istasyonları zorlanabilir
Koch’un asıl endişesi ise uygulamanın uzun vadeli sonuçları.
Büyük akaryakıt zincirlerinin kâr marjlarına getirilecek sınırlamaları kendi üretim ve tedarik zincirleri içerisinde daha kolay dengeleyebileceğini belirten Koch, bağımsız küçük istasyonların ise yakıt tedarikinde daha fazla yurt dışına yönelmek zorunda kalabileceğini ifade ediyor.
Bunun sonucunda uzun vadede piyasadaki rekabetin zayıflayabileceği uyarısında bulunuyor.
“Daha kalıcı çözüm yenilenebilir enerji”
IHS ekonomisti, yüksek enerji fiyatlarına karşı daha sürdürülebilir çözümün elektrik şebekelerine ve yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak olduğunu savunuyor.
Böylece Avusturya’nın petrol ürünlerine ve jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan fiyat dalgalanmalarına olan bağımlılığının azaltılabileceğini belirtiyor.
Özellikle işe gidip gelenler desteklenebilir
Avusturya Merkez Bankası Başkanı Martin Kocher de fiyat freninin dışında başka seçeneklerin değerlendirilebileceğine dikkat çekiyor.
Kocher’e göre yüksek akaryakıt fiyatlarından özellikle etkilenen işe gidip gelen çalışanlara yönelik daha hedefli destekler düşünülebilir.
Akaryakıt fiyatlarının yükselmesi nedeniyle devletin elde ettiği ilave katma değer vergisi gelirlerinin vatandaşlara geri verilmesi veya motorlu taşıtlara bağlı sigorta vergisi üzerinden sabit bir indirim uygulanması seçenekler arasında gösteriliyor.
WKÖ: 2035’e kadar 1 avro daha pahalı olabilir
Avusturya Ekonomi Odası (WKÖ) ise ülkenin 2040 iklim nötrlüğü hedefinin akaryakıt fiyatları üzerinde ek maliyet oluşturabileceğini savunuyor.
WKÖ Genel Sekreteri Jochen Danninger, akaryakıtın 2030’a kadar litre başına 60 sent, 2035’e kadar ise 1 avroya kadar daha pahalı hale gelebileceğini ileri sürdü.
Ancak bu rakamlar henüz yayımlanmamış, WKÖ tarafından yaptırılan bir araştırmaya dayanıyor ve şu aşamada öngörü niteliği taşıyor.
WKÖ ayrıca kâr marjlarına getirilecek sınırlamaların, piyasanın sıkıştığı dönemlerde yakıt tedarikini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.
WWF’den WKÖ’ye tepki
Çevre örgütü WWF ise WKÖ’nün değerlendirmelerine karşı çıkarak yapılan açıklamaları “yanıltıcı bir kamuoyu oluşturma çabası” olarak nitelendirdi.
WWF’ye göre gerçekçi bir maliyet hesabında yalnızca iklim politikalarının maliyeti değil, petrol ve doğal gaz ithalatından sağlanacak tasarruflar ile iklim değişikliğinin yol açabileceği zararların önlenmesi de hesaba katılmalı.
Kısa vadede ucuzluk, uzun vadede soru işaretleri
Yeni fiyat freni sürücülere kısa vadede litre başına yaklaşık 12 sentlik rahatlama sağlayabilir ve enflasyonu bir miktar aşağı çekebilir.
Ancak uzmanların tartıştığı temel mesele, uygulamanın uzun vadede piyasa rekabetine etkisi ve Avusturya’nın ithal fosil yakıtlara bağımlılığını azaltıp azaltmayacağı.
